بررسی تجربیات زیسته کودکان مبتلا به اضطراب اجتماعی و کمرویی شدید: تحلیل روایتی از موانع پرسشگری و مشارکت در کلاس درس

پژوهش حاضر در پی پاسخ به این مسئله است که چگونه دانش آموزان دوره دوم ابتدایی شهرستان میناب (۱۰ تا ۱۲ ساله ها) تحت تاثیر اضطراب اجتماعی و کمرویی قرار می گیرند و این تجربیات چگونه مشارکت کلاسی و پرسشگری آن ها را مختل می کند. هدف اصلی، کشف لایه های پنهان احساسات، ترس ها و نیازهای عاطفی این دانش آموزان است تا بتوان ساختارهای آموزشی و ارتباطی مناسب را طراحی کرد. برای نیل به این هدف، از روش کیفی و رویکرد پدیدارشناسی تفسیری (IPA) بهره بردیم؛ جامعه پژوهش شامل کلیه مدارس دوره دوم ابتدایی شهرستان میناب بود و نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی با ۱۱ دانش آموز (۶ دختر و ۵ پسر) از مدارس دولتی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری شدند و هر مصاحبه بین ۴۵ تا ۶۰ دقیقه به طول انجامید. تحلیل داده ها بر اساس کدگذاری استقرایی از پایین به بالا صورت گرفت و ۱۳ کد باز به هزاران گزاره مکتوب تبدیل شد تا در نهایت به ۵ کد گزینشی برای هر سوال اصلی دست یافتیم. یافته ها نشان داد که “تجربه اضطراب در موقعیت های کلاسی”، “ترس از ارزیابی شدن”، “اجتناب آگاهانه از مشارکت”، “تعارض درونی میان تمایل به دیده شدن و ترس از قضاوت” و “پیامدهای پس از پاسخ گویی” از مهم ترین مضامین پرسش اول اند؛ در پرسش دوم، “محیط اجتماعی تهدیدزا”، “روابط بازدارنده با معلم”، “ساختار آموزشی رقابتی–نمره محور”، “محیط فیزیکی ناسازگار” و “فشارهای خانواده” برجسته شدند؛ و در پرسش سوم، “حمایت هیجانی معلم”، “روابط دوستانه در کلاس”، “بهبود فضاهای فیزیکی”، “تنوع در روش های تدریس” و “نقش تقویت کننده خانواده” به عنوان راهکارهای پیشنهادی از زبان خود دانش آموزان ظهور یافت. این نتایج ضمن تایید برخی مطالعات پیشین در ایران، نشان داد که احساس کمرویی و اضطراب اجتماعی حتی در میان گروه سنی ۱۰ تا ۱۲ سال به سرعت ساختارهای یادگیری و اعتماد به نفس آنان را تحت تاثیر قرار می دهد و مداخلاتی همچون ایجاد فضای همدلانه در کلاس، تغییر چینش صندلی ها و ارتباط گرم معلم–شاگرد می تواند نقش کلیدی در شکستن چرخه سکوت و تقویت روحیه پرسشگری داشته باشد.

کلیدواژه ها:

خجالتی ، کمرویی شدید ، دانش آموزان کمرو ، پدیدارشناسی ، مدارس دولتی