تحلیل حقوقی و جرم شناختی عذرخواهی در قبال زیان معنوی ناشی از جرم

زمینه و هدف: عذرخواهی به عنوان یکی از سازوکارهای عدالت ترمیمی علاوه بر اینکه به بزه دیده این امکان را می دهد که حس ارزشمندی و احترام خود را بازیابند، می تواند به عنوان گامی ترمیمی و تسکین دهنده در روند عدالت ترمیمی ایفای نقش کند. در حقوق ایران نیز قانونگذار، خسارت های معنوی ناشی از جرم را قابل جبران دانسته و عذرخواهی را به عنوان یکی از ابزارهای جبران شناسایی کرده است. با این وجود، سازوکارهای قانونی لازم در این خصوص پیش بینی نشده است. در این مقاله، هدف، هستی شناسی عذرخواهی و اوصاف آن و شناسایی فرایند عذرخواهی در سیستم عدالت ترمیمی و همچنین، تبیین تاثیر عذرخواهی بر سه ضلع جرم است.روش: پژوهش حاضر به صورت روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است.یافته ها و نتایج: از دیدگاه حقوقی، عذرخواهی موثر نه تنها به جبران زیان های معنوی بزه دیده کمک می کند، بلکه می تواند منجر به کاهش تنش های ناشی از جرم و تسهیل در فرآیند صلح و سازش و میانجیگری کیفری شود. این مسئله در نظام حقوقی ایران، به ویژه در چارچوب قوانین مرتبط با عدالت ترمیمی، حائز اهمیت است و نیاز به توجه بیشتری دارد تا عذرخواهی به عنوان یک مولفه مهم در فرآیند جبران زیان های معنوی تقویت شود و از منظر آموزه های جرم شناسی، عذرخواهی نه تنها به بهبود روابط بزه دیده و بزهکار کمک می کند، بلکه بستر لازم برای بازپذیری بزهکار در جامعه و کاهش خطر بازگشت به جرم را نیز فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

Apology ، Non-Material Harm ، Victim ، Restorative Justice ، accountability ، Compensation