تحلیل اثرات بلندمدت سدسازی بر اکوسیستم های آبی

سدسازی در دهه های اخیر به عنوان ابزاری راهبردی برای مدیریت منابع آبی، کنترل سیلاب، توسعه کشاورزی و تولید برق به کار گرفته شده است. با وجود مزایای کوتاه مدت آن، پیامدهای زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی بلندمدتی به ویژه بر اکوسیستم های آبی دارد که بررسی علمی و جامع آن ضروری می نماید. این مقاله با هدف تحلیل اثرات بلندمدت سدسازی بر اکوسیستم های آبی، به ارزیابی تغییرات کمی و کیفی منابع آب، تغییر تنوع زیستی، و اثرات اجتماعی ناشی از این مداخلات انسانی می پردازد.روش تحقیق به صورت ترکیبی انجام شده و از داده های کتابخانه ای، مطالعات میدانی، و تصاویر ماهواره ای در بازه زمانی ۲۰ ساله بهره گرفته شده است. نمونه های مورد مطالعه شامل چندین سد منتخب در مناطق مختلف ایران هستند که تغییرات اکولوژیکی آن ها با استفاده از ابزارهای GIS، مدل های اکولوژیکی و تحلیل های آماری پیشرفته مورد بررسی قرار گرفته است.نتایج حاصل نشان می دهد که سدسازی باعث کاهش شدید تنوع زیستی، تغییر در جمعیت گونه های بومی آبزی، افزایش آلودگی های رسوبی و شیمیایی، و تخریب زیستگاه های طبیعی رودخانه ای شده است. از سوی دیگر، آثار اجتماعی از جمله جابجایی اجباری جمعیت، تغییرات معیشتی جوامع محلی و وابستگی به منابع مصنوعی به طور قابل ملاحظه ای آشکار گردیده اند. در نهایت، مقاله بر لزوم اجرای ارزیابی های جامع زیست محیطی قبل از احداث سد، طراحی سیستم های مدیریت پایدار آب و مشارکت جوامع محلی در تصمیم گیری ها تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

سدسازی ، اکوسیستم های آبی ، تنوع زیستی ، اثرات بلندمدت ، تحلیل اکولوژیکی ، GIS ، پیامدهای اجتماعی–اقتصادی ، ارزیابی زیست محیطی