تاثیر سیاست های توسعه حمل ونقل هوشمند بر قیمت مسکن در مناطق شهری ایلام (مطالعه رابطه میان اجرای پروژه های شهر هوشمند، سامانه های حمل ونقل نوین و دگرگونی های قیمت و الگوی سکونت شهری)

در دهه های اخیر، توسعه شهرهای هوشمند و به ویژه سیاست های مبتنی بر حمل ونقل هوشمند، به یکی از راهبردهای اصلی مدیریت شهری برای بهبود کیفیت زندگی و ارتقاء بهره وری فضایی شهرها تبدیل شده است. شهر ایلام به عنوان یکی از مراکز شهری غرب کشور، در سال های اخیر شاهد اجرای سیاست ها و پروژه های متعددی در زمینه شهر هوشمند و حمل ونقل نوین بوده که از جمله آن می توان به راه اندازی سامانه های اتوبوس رانی هوشمند، نصب دوربین های پایش ترافیک، توسعه اپلیکیشن های مسیریابی و بلیت الکترونیک، و همچنین ایجاد زیرساخت های دوچرخه سواری و حمل ونقل اشتراکی اشاره کرد. این تحولات، نه تنها در بهبود عملکرد شبکه حمل ونقل شهری تاثیرگذار بوده، بلکه انتظار می رود پیامدهای اقتصادی–اجتماعی فراوانی نیز بر بافت های مختلف شهری، الگوهای سکونت و به ویژه بازار مسکن بر جای بگذارد.هدف این مقاله، بررسی علمی و تحلیلی تاثیر سیاست ها و پروژه های حمل ونقل هوشمند بر قیمت مسکن و الگوهای سکونت شهری در شهر ایلام است. رویکرد پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر داده های میدانی و ثانویه است؛ داده های قیمت مسکن در بازه سال های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ در مناطق مختلف شهری، اطلاعات مربوط به موقعیت پروژه های هوشمندسازی حمل ونقل و شاخص های دسترسی، و مطالعات پیشین داخلی و بین المللی مورد بهره برداری قرار گرفته اند. بر اساس نتایج تحلیل های آماری و GIS، در مناطقی که پروژه های هوشمندسازی حمل ونقل اجرایی شده اند، افزایش معناداری در متوسط قیمت مسکن مشاهده می شود. تبیین این رابطه نشان می دهد که بهبود دسترسی به حمل ونقل عمومی سریع، کاهش زمان سفر، امنیت بیشتر معابر، و تسهیل خدمات شهری دیجیتال از عوامل اصلی افزایش ارزش مکانی و جذابیت سرمایه گذاری ملکی در این مناطق بوده است.همچنین شاهد نوعی جابه جایی تدریجی الگوهای سکونت از مناطق پیرامونی و با دسترسی پایین تر به مناطق برخوردار از زیرساخت های حمل ونقل هوشمند هستیم؛ به نحوی که خانوارهای طبقه متوسط و حتی برخی اقشار کم درآمد، به دلیل بهبود امکانات حمل ونقلی، مهاجرت به این نواحی را ترجیح داده اند. این مسئله به تدریج سبب ایجاد فشار بر بازار مسکن مناطق هوشمندسازی شده و حتی تشدید روند افزایش قیمت ها شده است. تحلیل ها نشان می دهد سیاست های توسعه حمل ونقل هوشمند اگرچه منجر به افزایش کیفیت زندگی و کاهش هزینه های حمل ونقل روزانه برای ساکنان می شود، اما بدون توجه به سیاست گذاری های مکمل عدالت فضایی و کنترل بازار مسکن، می تواند زمینه ساز افزایش نابرابری شهری و حذف تدریجی اقشار آسیب پذیر از مناطق برخوردار گردد.در پایان، مقاله پیشنهاد می دهد که تحقق اهداف توسعه پایدار شهری و تامین عدالت فضایی، نیازمند برنامه ریزی یکپارچه در حوزه حمل ونقل هوشمند و بازار مسکن است. حمایت از اقشار آسیب پذیر از طریق سیاست های تسهیل گرانه مانند سیاست های اجاره و مسکن حمایتی، تعیین سهمیه مسکن در اطراف قطب های حمل ونقل هوشمند، و ترویج مدل های مشارکتی مدیریت شهری از راهکارهای کلیدی مطرح در این خصوص است. ارتقای شفافیت اطلاعاتی در بازار مسکن، گسترش خدمات دیجیتال بومی و پایش مستمر شاخص های قیمتی، نیز سایر اقدامات تکمیلی برای مدیریت اثرات اجتماعی-اقتصادی نوآوری های حمل ونقل و شهر هوشمند خواهد بود.

کلیدواژه ها:

حمل ونقل هوشمند ، قیمت مسکن ، شهر ایلام ، شهر هوشمند ، الگوی سکونت ، عدالت فضایی ، زیرساخت شهری ، سیاست گذاری شهری