اقتصاد چرخشی در شهر: از ساماندهی مشاغل مزاحم تا بهره وری از پسماند و فراورده های کشاورزی

اقتصاد چرخشی به عنوان رویکردی نوین در توسعه پایدار شهری، بر بازچرخش منابع، کاهش ضایعات و بهره وری بهینه از مواد تاکید دارد. این الگو با کنار گذاشتن مدل خطی «تولید-مصرف-دفع»، به جایگزینی مدل «کاهش-استفاده مجدد-بازیافت» می پردازد و زمینه ساز تحولی بنیادی در مدیریت منابع شهری است. یکی از چالش های کلان در شهرهای در حال توسعه، مشاغل مزاحم شهری و وضعیت نابسامان بهره برداری از پسماندها و فرآورده های جانبی کشاورزی است. در این میان، سیاست گذاری در راستای ساماندهی این مشاغل و تبدیل تهدیدهای زیست محیطی و اجتماعی به فرصت های اقتصادی، از اهمیت بسیاری برخوردار است.پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد توصیفی-تحلیلی و بررسی تجارب موفق جهانی و داخلی، به تحلیل راهبردهای استفاده مجدد از پسماندهای شهری و ضایعات کشاورزی در چارچوب اقتصاد چرخشی می پردازد. همچنین نقش برنامه ریزی شهری در مدیریت مشاغل مزاحم و بازارهای غیررسمی مرتبط با فرآورده های کشاورزی مورد واکاوی قرار می گیرد. یافته ها نشان می دهد که طراحی سیاست های یکپارچه، حمایت از کسب وکارهای بازیافتی، تقویت زنجیره ارزش مواد بازیافتی، و نهادینه سازی فرهنگ تفکیک و بازیافت در سطح محلات، از جمله عوامل کلیدی در تحقق اقتصاد چرخشی در بافت شهری هستند.همچنین پژوهش بر این نکته تاکید دارد که ساماندهی مشاغل مزاحم، نه تنها از منظر زیبایی شناسی و نظم شهری، بلکه از دیدگاه اقتصادی و بهره وری منابع، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. پیوند میان برنامه ریزی کاربری زمین، سیاست های زیست محیطی و الگوهای مشارکتی مدیریت شهری، می تواند بستر لازم برای حرکت به سوی شهری پایدار، هوشمند و تاب آور را فراهم آورد. در نهایت، پیشنهاد می شود شهرداری ها با رویکردی سیستمی، ظرفیت های مغفول در عرصه بازیافت، انرژی زایی از پسماند و حمایت از مشاغل پایدار مرتبط با پسماند و کشاورزی شهری را شناسایی و تقویت نمایند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد چرخشی ، پسماند شهری ، مشاغل مزاحم ، بازیافت ، فرآورده های کشاورزی ، مدیریت شهری ، توسعه پایدار ، بهره وری منابع ، برنامه ریزی شهری ، ساماندهی بازار ، سیاست گذاری شهری ، بازچرخش مواد