تحلیل روند توسعه رشته های زبان و ادبیات چینی در دانشگاه های ایران، فرصت ها و چالش ها

در سالهای اخیر، گسترش روابط ایران و چین در زمینه های اقتصادی، فرهنگی، و سیاسی، ضرورت توجه به آموزش زبان و ادبیات چینی را دوچندان کرده است. با این حال، توسعه این رشته در دانشگاه های ایران با فرصت ها و چالش های متعددی روبه روست. این مقاله به بررسی جامع وضعیت فعلی آموزش زبان و ادبیات چینی در ایران پرداخته و ابعاد مختلف آن از جمله زیرساخت ها، منابع انسانی، سیاست های حمایتی، بازار کار، و مبادالت علمی را مورد تحلیل قرار می دهد. در بعد اهمیت و ضرورت، زبان چینی به عنوان زبان رسمی پرجمعیت ترین کشور جهان و دومین اقتصاد بزرگ دنیا، نقشی کلیدی در دیپلماسی فرهنگی و همکاری های بین المللی ایفا می کند. آموزش این زبان می تواند زمینه ساز تقویت ارتباطات میان دو کشور، گسترش تبادلات فرهنگی، و توسعه فرصت های شغلی و تجاری برای ایران باشد. بنابراین، گنجاندن زبان چینی در نظام آموزش عالی، گامی راهبردی و آینده نگرانه است. با این حال، ضعف زیرساخت های آموزشی و پژوهشی یکی از موانع اصلی توسعه این رشته محسوب می شود. نبود کلاس های تخصصی، کمبود منابع دیجیتال و چاپی، و فقدان مراکز پژوهشی فعال در زمینه مطالعات چینی، از جمله مسائل مهمی هستند که کیفیت آموزش را کاهش می دهند. این وضعیت باعث شده است که هم روند پژوهش در این حوزه کند باشد و هم کیفیت آموزش در سطح مطلوبی قرار نگیرد. از سوی دیگر، کمبود استادان متخصص در حوزه زبان و ادبیات چینی یکی از بزرگترین چالش های موجود است. تعداد اندک استادان مسلط به هر دو زبان چینی و فارسی، باعث فشار بیش از حد به اعضای هیات علمی موجود و افت کیفیت آموزش شده است. همچنین نبود فرصت های کافی برای تربیت نیروی متخصص جدید، به استمرار این وضعیت دامن زده است. یکی دیگر از مشکلات کلیدی، نبود منابع آموزشی بومی سازی شده است. بیشتر منابع مورد استفاده، ترجمه های مستقیم یا نسخه های چینی هستند که با نیازها و پیش زمینه های فرهنگی دانشجویان ایرانی همراستا نیستند. این عدم بومی سازی، درک مطالب را برای زبان آموزان دشوار کرده و فرآیند یادگیری را کند می کند. از لحاظ جذب دانشجو نیز چالش هایی جدی وجود دارد. بسیاری از داوطلبان نسبت به آینده شغلی این رشته آگاهی کافی ندارند و از پیچیدگی زبان چینی واهمه دارند. ضعف اطلاع رسانی و نبود مشوق های تحصیلی نیز باعث شده است که این رشته در جذب دانشجو عملکردی ضعیف تر نسبت به سایر زبان ها داشته باشد. از منظر سیاست گذاری، برخی حمایت های دولتی و فرهنگی برای ترویج آموزش زبان چینی صورت گرفته، اما این حمایت ها همچنان ناکافی و پراکنده اند. برای مثال، تفاهم نامه هایی با دانشگاه های چینی منعقد شده اما اجرای عملی آنها و پشتیبانی مالی و نهادی از آنها ضعیف است. همچنین، بورسیه ها و فرصت های تبادل دانشجو هنوز فراگیر و هدفمند نشده اند. با وجود همه چالش ها، فرصت های مناسبی نیز وجود دارد؛ از جمله بازار کار در حال گسترش برای مترجمان، راهنمایان تورهای چینی، کارمندان شرکت های چینی در ایران، و فرصت های تحصیل در چین با بورسیه های تحصیلی. توسعه این رشته در صورت حمایت مناسب می تواند پاسخگوی نیاز روزافزون به متخصصان حوزه چین پژوهی باشد. در مجموع، تقویت آموزش زبان و ادبیات چینی در ایران نیازمند برنامه ریزی کالن، سرمایه گذاری در منابع انسانی و مادی، تدوین سیاست های مشوق، و بهره گیری از تجربیات جهانی است. همچنین ارتباط بیشتر با دانشگاه ها و مراکز زبان در چین می تواند به غنای محتوایی و مهارتی آموزش در کشور کمک کند.

کلیدواژه ها:

تحلیل روند ، توسعه رشته ها ، زبان و ادبیات چینی ، دانشگاه های ایران