بررسی تاثیر ادراکات و نقش های ذهنی ساکنان در فرآیند بازآفرینی و نوسازی بافت های فرسوده شهری

بازآفرینی و نوسازی بافت های فرسوده شهری یکی از چالش های اساسی در برنامه ریزی شهری معاصر به شمار می رود که موفقیت آن به طور مستقیم به سطح و کیفیت مشارکت ساکنان وابسته است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل محتوای اسنادی، به بررسی نقش ادراکات و نقش های ذهنی ساکنان در فرآیند بازآفرینی بافت های فرسوده می پردازد. داده ها از تحلیل محتوای مطالعات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ استخراج شده اند. منابع تحقیق شامل مقالات علمی، پایان نامه ها، گزارش های سازمانی و اسناد رسمی در پایگاه های بین المللی مانند Scopus و Google Scholar و همچنین پایگاه های داخلی مانند SID و Magiran بوده است. یافته ها نشان می دهد که ادراکات ذهنی ساکنان—از جمله اعتماد یا بی اعتمادی به نهادهای اجرایی، نگرانی از جابجایی اجباری، نارضایتی از عدم شفافیت در فرآیند تصمیم گیری، و ترس از افزایش هزینه های زندگی—نقش کلیدی در میزان مشارکت و همکاری آن ها با پروژه های بازآفرینی ایفا می کند. طبق داده های تجزیه وتحلیل شده، مشارکت فعال ساکنان در مرحله اجرای پروژه نسبت به مراحل برنامه ریزی و ارزیابی بیشتر بوده است، به طوری که ۴۵٪ مشارکت در اجرا، در مقابل تنها ۳۰٪ در مرحله برنامه ریزی و ۲۰٪ در نظارت گزارش شده است. همچنین، ۵۸٪ از ساکنان نگرش منفی نسبت به پروژه های بازآفرینی داشته اند که نشان دهنده نیاز فوری به بازنگری در شیوه های جلب مشارکت عمومی است. نتایج تحقیق نشان می دهد که بدون درک عمیق از زمینه های اجتماعی و روانی ساکنان و بدون توجه به بازنمایی نقش ذهنی آنان در تصمیم سازی های شهری، طرح های بازآفرینی با احتمال بالایی از شکست مواجه خواهند شد. بنابراین، بازآفرینی پایدار شهری مستلزم نهادینه سازی مشارکت واقعی، آموزش محور و اعتمادساز در تمام مراحل پروژه است.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، مشارکت مردمی ، ادراک ذهنی ، نوسازی بافت فرسوده ، تحلیل کیفی ، برنامه ریزی شهری