تحلیل شاخص های مکانمند کیفیت زندگی در شهر مشهد با بکارگیری آمار فضایی و سیستم اطلاعات مکانی

امروزه توسعه شهر و شهرنشینی، تفاوت هایی را در سطح کیفیت زندگی در مناطق و نواحی مختلف شهرها ایجاد کرده است. واژه 'کیفیت زندگی' به وضعیت محیطی که انسان ها در آن زندگی می کنند ازجمله: آب، هوا و مسکن و همچنین برخی صفات و ویژگی های خود شهروندان مانند سلامت جسمی، رفاه اقتصادی و رضایت اجتماعی آن ها اشاره دارد. هدف تحقیق حاضر، تحلیل آمارههای مکانمند کیفیت زندگی در ۱۳ منطقه شهر مشهد است. بدین منظور از تحلیل آماری موران و Getis-Ord Gi استفاده شد. روش پیشنهادی برروی شاخصهای مکانمند در معیار اجتماعی-اقتصادی، کاربری شهری، محیط زیست انسانی و محیط طبیعی پیاده سازی شد. نتایج این تحقیق نقاط گرم و سرد در مناطق مختلف و همچنین رفتار خوشهای یا غیرخوشهای مناطق را در خصوص ۱۱ زیر معیار که به ترتیب شامل تراکم جمعیتی، سطح سواد، اشتغال، دسترسی و سرانه کاربری، آلاینده های هوا، نوع پوشش گیاهی، دمای هوا، تولید زباله، ویژگی ها و مخاطرات طبیعی است را در اختیار مدیران و برنامه ریزان شهری قرار میدهد. نتایج نشان داد که در مناطق ۳، ۴ و ۵ از لحاظ شاخص سرانه کاربری و مناطق ۱،۲،۳،۴،۵و ثامن از لحاظ دسترسی، با حضور لکه های سردتر، دارای کیفیت زندگی پایین تری هستند. مناطق ۳، ۴،۵، ۶ و ثامن دارای از لحاظ تعداد افراد باسواد و مناطق۱،۶،۱۰،۱۱، از لحاظ تعداد افراد شاغل کیفیت زندگی پایین تری دارند. مناطق ۷ ،۸ و۹ به دلیل وجود مخاطرات طبیعی، کیفیت زندگی پایین تری دارند. ویژگی های طبیعی ازنظر لکه های سرد و گرم وضعیت پراکنده ای دارند؛ اما در مناطق ۸ و ۹ وجود لکه های سرد بیشتر، نشاندهنده کیفیت پایین تر زندگی است. کیفیت زندگی از لحاظ شاخص پوشش گیاهی در نواحی۳، ۸ و۹ به صورت لکه های سرد نشان داده شده است، پایینتر بوده و از لحاظ وضعیت تولید زباله فقط در منطقه ثامن بهتر است که به صورت لکه داغ نشان داده شده است. وجود لکه های سرد از شاخص آلاینده های هوا در اغلب مناطق شهر مشهد، نشان دهنده وضعیت کیفیت پایین تر زندگی به دلیل وجود آلاینده های بیشتر است.

کلیدواژه ها:

کیفیت زندگی شهری ، سنجش ازدور ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ، شهر مشهد