بررسی تطبیقی ادبیات تعاملی و پیشروان آن در ادبیات معاصر غربی و عربی

ابداع اینترنت و استفاده روزافزون از فرامتن، عکس، فیلم، صوت در آثار ادبی و مشارکت خوانندگان در شکل گیری اثر ادبی باعث شد ادبیات از حالت سنتی و کاغذ محور خارج شده و در لوح فشرده، سایت ها و شبکه های اجتماعی، منزل گزیند که این پدیده، ادبیات تعاملی نامیده شده است. در این مقاله مروری، ادبیات تعاملی و پیشروان آن در ادبیات معاصر غربی و عربی معرفی شده است و جایگاه ادبیات تعاملی و پیشروان انواع سه گانه آن (شعر تعاملی، نمایشنامه تعاملی، داستان تعاملی) را در ادبیات معاصر غربی و عربی، بررسی و مقایسه می شود. در این مقاله مروری، از روش تحقیق معرفی و بررسی «بهترین شواهد»، جهت بررسی تطبیقی نخستین آثار ادبیات تعاملی در ادبیات معاصر غربی و عربی بهره گرفته شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که در ادبیات معاصر غربی، نخستین آثار ادبیات تعاملی عبارت اند از: شعر تعاملی «در باغ بازگویی» از روبرت کندال، نمایشنامه تعاملی «قلعه مرگ» از چارلز دیمر، رمان تعاملی «بعدازظهر؛ یک داستان» از میشل جویس، و در ادبیات معاصر عربی، نخستین آثار ادبیات تعاملی، شعر تعاملی «تباریح رقمیه لسیره بعض ها ازرق» (یادداشت های دیجیتالی برای زندگی نامه ای که برخی از آن آبی است) از مشتاق عباس معن، نمایشنامه تعاملی «مقهی بغداد» (کافه بغداد) از محمدحسین حبیب و همکاران، رمان تعاملی «ظلال الواحد» (سایه های یک نفر) از محمد سناجله است که تفاوت­ها و تشابهات آن­ها نیز بررسی شده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات معاصر عربی ، ادبیات تعاملی ، شعرتعاملی ، نمایشنامه تعاملی ، رمان تعاملی