اثربخشی مداخله آموزشی تئوری محور بر سازه های مدل فرایند رویکرد اقدام بهداشتی و رفتارهای حفاظت کننده در برابر نور خورشید در دانش آموزان پسر

سابقه و هدف: اجرای مداخلات تئوری محور در راستای پیشگیری از سرطان پوست در نوجوانان پسر به واسطه مواجهه مفرط با نور خورشید و عدم رعایت رفتارهای پیشگیرانه ضروری است. مطالعه حاضر با هدف تعیین تاثیر مداخله آموزشی بر رفتارهای حفاظت کننده در برابر نور خورشید در دانش آموزان پسر، انجام پذیرفت. مواد و روش ها: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی بود که ۱۶۸ نفر از دانش آموزان پسر ۱۳ تا ۱۵ ساله از ۸ مدرسه دولتی شهر قائم شهر در قالب دو گروه مداخله و کنترل در آن شرکت کردند. مداخله شامل ۵ جلسه آموزش گروهی ۴۵ دقیقه ای به همراه فایل صوتی ۳ تا ۵ دقیقه ای خلاصه محتوا و ۲ پیامک آموزشی برای هر جلسه بود. داده ها با پرسشنامه چند قسمتی شامل سوالات دموگرافیک، خرده مقیاس های مدل فرایند رویکرد اقدام بهداشتی (۳۱ سوال) و چک لیست ارزیابی رفتار (۸ سوال ) بود که قبل و ۳ ماه بعد از مداخله تکمیل شد. نرم افزار SPSS نسخه ۲۵ و آزمون های کای اسکوئر، تی مسئقل و زوجی، و آنالیز کوواریانس برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد پس از مداخله با کنترل اثر متغیر پیش آزمون، خودکارآمدی (از ۲/۴۸±۹/۰۶ به ۴/۲۹±۱۴/۱۳)، هوشیاری بهداشتی (از ۳۱/۱±۳/۵۷به ۳/۳۸±۶/۱۲)، برنامه ریزی عمل (از ۱/۸۶±۶/۴۵به ۲/۲۳±۱۱/۳۰)، برنامه ریزی مقابله (از ۱/۶۷±۷/۳۴ به ۲/۳۸±۱۲/۵۱)، خطر درک شده (از ۵/۱۳±۱۲/۹۲ به ۶/۴۳±۲۰/۵۵)، قصد (از ۳/۴۲±۸/۳۵ به ۴/۲۵±۱۵/۸۲) و رفتار حفاظت کننده در برابر نور خورشید (از ۱/۴۵±۱/۳۴ به ۲/۱۰ ±۳/۷۴) در گروه مداخله به طور معنی داری بهبود یافت (۰/۰۵>P). استنتاج: بهبود متغیرهای روانشناختی موثر بر رفتارهای حفاظت کننده در برابر سرطان پوست بر کارآیی مداخله آموزشی مبتنی بر مدل HAPA تاکید کرد. بنابراین، استفاده از مدل HAPA در طراحی مداخلات آموزشی با هدف ارتقاء رفتارهای حفاظت کننده در برابر نور خورشید بواسطه تعدد سازه های روانشناختی موثر بر رفتار و قابلیت پیش بینی رفتارهای بهداشتی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

sunlight ، self-efficacy ، education ، perceived risk ، planning ، skin Cancer ، نور خورشید ، خودکارآمدی ، آموزش ، خطر درک شده ، برنامه ریزی ، سرطان پوست