بررسی جامع مکانیسم های گیاه پالایی برای حذف آلاینده های مختلف از خاک

زمینه و هدف: از دیدگاه جهانی خاک سومین جزء عمده محیط زیست تلقی می شود که آلودگی آن در حال حاضر از مهم ترین چالش های سازمان های محیط زیست در جهان و همچنین مهم ترین معضلات زیست محیطی کشورها است لذا مطالعه حاضر باهدف بررسی جامع مکانیسم های گیاه پالایی به عنوان یک ابزار کارآمد و پایدار برای پاک سازی آلاینده­ های مختلف از خاک انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه، یک مطالعه مروری - توصیفی در سال ۲۰۲۴ بود که به منظور گزارش فرایند جست‎وجو، مستندسازی و غربالگری از چک لیست پریزما برای بررسی های سیستماتیک استفاده شد. روش کار با جست وجو مقالات از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ با کلید واژه های انگلیسیPhytoremediation ،bioremediation ،soil contamination ،Heavy metals in soil و معادل فارسی مربوطه درسایت های معتبر PubMed، Scopus،Web of Science ،Google Scholar ،Magiran و  SIDبود. یافته ها: بعد از جست وجو با کلید واژه های مرتبط تعداد ۱۰۲۱ مطالعه یافت شد و براساس معیارهای ورود و خروج ۵۰ مقاله مورد استفاده قرار گرفت. براساس نتایج آلاینده ­های اصلی خاک فلزات سنگین، گروه آلاینده های  BTEXو مواد نفتی است و با مکانیسم­های مختلف گیاهپالایی از جمله کنترل هیدرولیک، تجزیه توسط گیاهی، گیاه استخراجی، گیاه تثبیتی، تصعید توسط گیاه، تجزیه توسط ریزوسفر، ریزوفیلتراسیون به عنوان یک فناوری نوین در رفع این آلودگی­ ها موثر واقع شوند. نتیجه گیری: هزینه های گزاف روش های فیزیکی و شمیایی تصفیه خاک سبب شده تا استفاده از روش گیاه ­پالایی برای پاکسازی و تصفیه خاک بکار گرفته شود بزرگ ترین مزیت این روش نسبت به سایر روش ها، ارزان بودن و سادگی آن و معایب این روش خطرناک بودن بیومس گیاهان تجمع کننده فلزات و مصرف بیومس گیاهی آلوده شده توسط حیوانات، فاکتور محدود کننده شرایط آب و هوایی، عدم درک کامل این تکنولوژی و طولانی بودن آن است.

کلیدواژه ها:

phytoremediation ، soil pollution ، heavy metals ، bioremediation ، گیاه پالایی ، آلودگی خاک ، فلزات سنگین ، زیست پالایی