بررسی مقایسه ای روش های قیمت گذاری پساب تصفیه شده با کاربرد کشاورزی در استان گیلان

استان گیلان به دلیل وابستگی زیاد به سفیدرود و محدودیت منابع آب کشاورزی در سال های اخیر به دلیل اجرای برنامه ­ها در بالادست حوضه سفیدرود، توسعه شهرنشینی و افزایش آلودگی های محیط زیستی، با چالش فزاینده ای در تامین آب پایدار برای بخش کشاورزی مواجه است. از این رو بررسی راهکارهای جایگزین مانند استفاده از پساب تصفیه شده و شیوه های مناسب قیمت گذاری آن، ضرورتی روزافزون یافته است. این پژوهش با هدف بررسی ترجیحات مناطق مختلف در استان گیلان نسبت به روش های قیمت گذاری پساب تصفیه شده (هزینه محور، بازارمحور، یارانه ای، زیست محیطی) به­اجرا در آمده است. داده ها از ۵۵ ذی­نفع شامل کشاورزان، کارشناسان منابع آب و محیط زیست و نمایندگان نهادهای محلی در چهار بخش متفاوت از استان گیلان و با اولویت های متفاوت رسیدگی به مشکلات ناشی از پساب، با استفاده از پرسشنامه جمع آوری شد و با رویکرد ترکیبی (کمی: کروسکال- والیس، جنگل تصادفی؛ کیفی: تحلیل موضوع و شبکه مفاهیم) تحلیل گردید. نتایج تحقیق نشان داد در مناطق با اولویت بسیار بالای رسیدگی به مسائل زیست محیطی (مانند رشت) روش یارانه ای (میانگین ۴/۷۳) و زیست محیطی (میانگین ۴/۴۲)، در مناطق با اولویت بالا (مانند صومعه سرا)، روش یارانه ای (میانگین ۴/۰۶)، در مناطق با اولویت متوسط (مانند لاهیجان) روش بازارمحور (میانگین ۳/۹۳)، و در مناطق با اولویت پایین (مانند خمام) روش هزینه محور (میانگین ۳/۹۳) غالب است. جنگل تصادفی، روش زیست محیطی با اهمیت ۰/۲۸۴ را موثرترین عامل در پیش بینی ترجیحات نشان داد. یافته ها نشان دادند که در مناطق با آلودگی زیست محیطی بالا، ترجیح ذی نفعان به روش های یارانه ای و زیست محیطی بیشتر است، در حالی که در مناطق با اولویت پایین تر، روش های بازارمحور و هزینه محور پذیرش بیشتری دارند. بر اساس نتایج به ­دست آمده توصیه می شود سیاست گذاران از رویکرد تلفیقی در قیمت گذاری پساب بهره گیرند به گونه ای که در مناطق حساس تر از مدل های یارانه ای و زیست محیطی و در مناطق کمتر حساس، از روش های هزینه محور و بازارمحور استفاده شود.

کلیدواژه ها:

ترجیحات ذی نفعان ، سیاست گذاری آب ، تحلیل ترکیبی ، پساب بازچرخانی شده