تحلیل چندبعدی عوامل روان شناختی موثر بر رفتار سرعت غیرمجاز در رانندگان جوان: کاربرد مدل معادلات ساختاری

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر عوامل روانشناختی و نگرشی بر رفتارهای سرعت غیرمجاز در رانندگان جوان شهرستان بابل، استان مازندران انجام شد. نتایج حاصل از مدل سازی معادلات ساختاری، روابط معناداری را میان متغیرهای روانشناختی و رفتار سرعت غیرمجاز در این گروه از رانندگان نشان داد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که نگرش راننده نسبت به قوانین ترافیکی (با ضریب اثر ۰.۷۱) و دشواری در تنظیم هیجان (با ضریب اثر ۰.۶۱) به عنوان مهم ترین عوامل پنهان، نقش بسزایی در بروز رفتار سرعت غیرمجاز ایفا می کنند. این نتایج می تواند در طراحی مداخلات موثر برای کاهش رفتارهای پرخطر رانندگی و ارتقای ایمنی ترافیک مورد استفاده قرار گیرد. علاوه­براین، شاخص کنترل داخلی دیگر مولفه اثرگذار بر روی رفتار سرعت غیرمجاز رانندگان جوان (۴۳/۰-) بوده و شاخص دشواری در تنظیم هیجان خود متاثر از شاخص خوفریبی پائولهوس در پژوهش حاضر است. یافته ها نشان می دهد ابعاد خاصی مانند دسترسی محدود به راهبردهای تنظیم هیجان و عدم شفافیت عاطفی، به عنوان عوامل مهمی در گرایش به سرعت ظاهر شدند. این امر بر اهمیت پرورش آگاهی عاطفی و تجهیز رانندگان جوان به مکانیسم های مقابله ای موثر برای مدیریت احساسات خود در هنگام رانندگی تاکید می کند. علاوه­براین، مداخلات متناسب با تفاوت های فردی در ویژگی­هایی مانند رهبری، خودمختاری و استواری می تواند در ارتقای تصمیم گیری مسئولانه و انعطاف پذیری در برابر تاثیرات خارجی که ممکن است سرعت را تشویق کند موثرتر باشد. با توجه به یافته های پژوهش حاضر، اجرای مداخلات و برنامه های آموزشی بتواند در بهبود رفتار رانندگی جوانان از طریق توسعه مهارت های تنظیم هیجان، تحریف های شناختی، کنترل درونی، و تغییر نگرش ها می تواند بر روی کاهش رفتار پرخطر تخطی از سرعت مجاز در بین این گروه از رانندگان تاثیرگذار باشد.

کلیدواژه ها:

رانندگان جوان ، سرعت غیرمجاز ، نظریه رفتار برنامه ریزی شده ، مقیاس دشواری تنظیم هیجان ، مقیاس خودفریبی پائولهوس ، شاخص کنترل داخلی