واکاوی سیاست خارجی برآمده از قانون اساسی مشروطه: تفسیر جامعه شناختی تاریخی

ایران در اوایل سده بیستم با انقلاب مشروطه و تشکیل نخستین مجلس موسسان به تدوین اصول سیاست خارجی اقدام نمود. مختصات سیاست خارجی در قانون اساسی مشروطه غیرانقلابی، عقلانی و مبتنی بر بی­طرفی و روابط خارجی مسالمت آمیز می­باشد. علی­رغم سیاست نفوذ روس و انگلیس در ایران و به دنبال آن تحمیل قراردادهای سیاسی و اقتصادی در سال­های منتهی به انقلاب مشروطه، پرسشی که مطرح می­شود این است که چرا برونداد سیاست خارجی در قانون اساسی انقلاب مشروطه عمدتا واقع ­گرایانه، غیرانقلابی، عقلایی و همراستا با نظام بین ­الملل شکل گرفته است؟ فرضیه ­ای که با استفاده از نظریه جامعه شناسی تاریخی انقلاب جرج لاوسن برای پاسخ به این پرسش مطرح می­کنیم این است که پیکربندی پیچیده ­ای از زمینه­ های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی داخلی همسو با عوامل بین ­المللی به شکل­گیری موقعیت انقلابی و ائتلاف نیروهای داخلی و قدرتهای خارجی در مسیر انقلاب و درنتیجه، پدیدار سیاست خارجی عقلانی، واقع­ گرایانه و مسالمت ­آمیز توسط روشنفکران در قانون اساسی منجر شده است. روش این پژوهش تاریخی- تفسیری و متکی برمنابع کتابخانه ­ای است.

کلیدواژه ها:

جامعه شناسی تاریخی ، سیاست خارجی ، ایران ، انقلاب مشروطه