بررسی اثر بخشی آموزش مفاهیم هوش اخلاقی از طریق تصاویر بر خودکارآمدی اجتماعی کودکان

زمینه و هدف: از دیرباز، بشر برای انتقال مفاهیم از تصاویر بهره می گرفته است. امروزه، با توسعه فناوری های بصری نظیر انیمیشن، فضای مجازی و اینترنت، ارتباط کودکان با تصاویر، بیش از گذشته افزایش یافته است. بهره گیری از این ظرفیت ها در آموزش فضیلت های اخلاقی، می تواند زمینه ساز رشد ابعاد مختلف روانی و اجتماعی کودکان باشد. هدف این پژوهش، تعیین اثربخشی آموزش مفاهیم اخلاقی از طریق تصاویر بر خودکارآمدی کودکان بود. روش کار: این پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل بود که روی دانش آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی مدارس دولتی شهر اصفهان انجام شد. ابتدا با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، دو مدرسه ابتدایی دخترانه انتخاب و از هر مدرسه، یک گروه ۲۰ نفره (در مجموع ۴۰ نفر) به روش تصادفی انتخاب شدند. سپس، دانش آموزان با استفاده از روش تخصیص تصادفی بلوکی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند تا تعادل بین گروه ها از نظر ویژگی های جمعیت شناختی حفظ شود. در مرحله بعد، پرسشنامه هوش اخلاقی و خودکارآمدی اجتماعی از نمونهها اخذ گردید و در ادامه گروه آزمایش طی ۹ جلسه، بسته های آموزشی حاوی تصاویر مرتبط با هفت فضیلت هوش اخلاقی را دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. پس از اتمام جلسات، مجددا پرسشنامههای مربوطه از هر دو گروه اخذ گردید و یک ماه بعد، پایداری اثر مداخله بررسی گردید. از نرم افزار SPSS-۲۶ برای انجام تحلیل های آماری شامل تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و آزمون اندازه گیری مکرر، استفاده شد. یافته ها: آموزش مفاهیم اخلاقی از طریق تصاویر، افزایش معناداری در نمرات هوش اخلاقی و خودکارآمدی اجتماعی کودکان ایجاد کرد. میانگین نمره هوش اخلاقی در گروه آزمایش از ۳/۱۲±۴۲/۳۵ در پیش آزمون به ۲/۹۴±۵۷/۱۵ در پس آزمون رسید (۰/۰۰۱> p) و میانگین نمره خودکارآمدی اجتماعی نیز از ۴/۱۰±۳۸/۴۰ به ۳/۸۵±۵۳/۲۵ افزایش یافت (۰/۰۰۱> p). اختلاف نمره بین گروه آزمایش و کنترل در هوش اخلاقی، ۱۴/۸۰ و در خودکارآمدی اجتماعی، ۱۴/۸۵ واحد بود. نتیجه گیری: یافته ها نشان داد آموزش مفاهیم اخلاقی از طریق تصاویر، خودکارآمدی اجتماعی کودکان را به صورت معناداری افزایش می دهد. با توجه به اثربخشی این روش، پیشنهاد می شود برنامه ریزان آموزشی و متولیان تربیتی، از تصاویر جذاب و هدفمند بعنوان ابزاری موثر برای تقویت خودکارآمدی اجتماعی کودکان در محیط های آموزشی استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

Moral Intelligence ، Social Self-Efficacy ، Media ، Images ، Children ، هوش اخلاقی ، خودکارآمدی اجتماعی ، رسانه ، تصاویر ، کودکان