تحلیل کنام سازی و الگوی استقرار محوطه های باستانی در شمال غرب فلات مرکزی (زیرحوضه آبخیز قزوین) طی دوره های نوسنگی، مس و سنگ انتقالی و مس و سنگ، در ارتباط با عوامل طبیعی

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 167

فایل این مقاله در 32 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JARCS-17-1_001

تاریخ نمایه سازی: 28 تیر 1404

چکیده مقاله:

طی دوره های باستانی، شرایط جغرافیایی و عوامل طبیعی، تاثیر بسزایی در شکل گیری محوطه های باستانی، رونق و افول آن ها و همچنین الگوی استقرار محوطه ها داشته است. آنچه در این پژوهش مورد بررسی قرار می گیرد، کنام سازی گروه های انسانی در بخش شمال غربی فلات مرکزی (زیرحوضه آبخیز قزوین) و الگوی استقرارگاه ها از آغاز دوره نوسنگی جدید تا پایان دوره مس و سنگ، باتوجه به ویژگی های ژئومورفولوژیک و ارتفاعی، شبکه های زهکشی و تحولات اقلیمی می باشد. بدین جهت، در ابتدا، با استفاده از مدل ارتفاع رقومی ۳۰ متر و نرم افزار Arc GIS، زیرحوضه آبخیز قزوین مشخص گردید و با استفاده از همین نرم افزار، نقشه های ژئومورفولوژی، ارتفاع، فاصله از آبراهه و رده بندی آبراهه ها (شبکه زهکشی) تهیه شد؛ سپس موقعیت محوطه های باستانی این سه دوره در ارتباط با این عوامل ذکر شده، مورد بررسی و سنجش قرار گرفت. در ادامه به منظور افزایش معنای اطلاعات به دست آمده از بررسی ارتباط نقاط باستانی با عوامل موردنظر، این نتایج در ارتباط با ویژگی هایی اقلیمی و تحولات آن طی سه دوره نوسنگی، مس و سنگ انتقالی و مس و سنگ نیز، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که عوامل طبیعی مورد بررسی در این پژوهش، در ایجاد الگوی استقرار محوطه های باستانی زیرحوضه آبخیز قزوین و همچنین گسست ها و پیوست های استقراری، بسیار تاثیرگذار بوده اند.

کلیدواژه ها:

فلات مرکزی ایران ، زیرحوضه آبخیز قزوین ، دوره نوسنگی ، دوره مس و سنگ انتقالی ، دوره مس و سنگ ، الگوی استقرار

نویسندگان

محمد محسن ذنوبی

دانشجوی دکتری باستان شناسی، گروه باستان شناسی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

حسن فاضلی نشلی

استاد گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول).

حسن درخشی

استادیار گروه باستان شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • پوراحمد، احمد، (۱۳۸۵)، قلمرو و فلسفه جغرافیا. انتشارات دانشگاه تهران.. ...
  • جداری عیوضی، جمشید، (۱۳۸۶)، جغرافیای آبها. انتشارات دانشگاه تهران.. ...
  • جناب، مهنوش؛ و نظری، بیژن، (۱۳۹۵)، «مقایسه پهنه بندی اقلیمی ...
  • چشمی، اکبر؛ فاخر، علی؛ و خامه چیان، ماشاءالله، (۱۳۸۷)، «زمین ...
  • چورلی، ریچارلد؛ شوم، استنلی؛ و سودن، دیوید، (۱۳۷۵)، ژئومورفولوژی، دیدگاه ...
  • حسین زاده، محمد مهدی؛ و اسماعیلی، رضا، (۱۳۹۴)، ژئومورفولوژی رودخانه ...
  • شایان، سیاوش، (۱۳۸۸)، فرهنگ اصطلاحات جغرافیای طبیعی. انتشارات مدرسه.. ...
  • شیخ بیکلواسلام، بابک؛ چایچی امیرخیز، احمد؛ و سعیدی، محمدرضا، (۱۴۰۲)، ...
  • گیرشمن، رومن، (۱۳۷۹)، سیلک کاشان. جلد اول، ترجمه اصغر کریمی، ...
  • مجیدزاده، یوسف، (۱۳۸۹)، کاوش های محوطه باستانی ازبکی. جلد دوم، ...
  • عزیزی، قاسم؛ و داوودی، محمود، (۱۳۹۸)، «تغییرات اقلیمی ایران در ...
  • علایی طالقانی، محمود، (۱۳۸۸)، ژئومورفولوژی ایران. نشر قومس.. ...
  • فاضلی نشلی، حسن؛ داوودی، حسین؛ و اسلامی، فروزان، (۱۳۹۸)، گاهنگاری ...
  • فاضلی نشلی، حسن، (۱۴۰۳)، «سیلک کاشان در پهنه پیش از ...
  • گوتیرز، فرانسیسکو؛ و گوتیرز، ماتئو، (۱۳۹۹)، لندفرم های سطح زمین. ...
  • ملک شهمیرزادی، صادق، (۱۳۹۶)، گفتارهایی در باستان شناسی (مجموعه مقالات ...
  • محمودی، فرج الله، (۱۴۰۲)، ژئومورفولوژی دینامیک. انتشارات دانشگاه پیام نور.. ...
  • مقصودی، مهران؛ ابراهیم خانی، نرگس؛ یمانی، مجتبی (۱۳۹۱ ب) تاثیر ...
  • مقصودی، مهران؛ و محمدنژادآروق، وحید، (۱۳۹۱)، ژئومورفولوژی مخروط افکنه ها. ...
  • مقصودی، مهران؛ فاضلی نشلی، حسن؛ عزیزی، قاسم؛ گیلمور؛ گوین؛ و ...
  • نایب زاده، فرین؛ مددی، عقیل؛ و عزیزی، قاسم، (۱۳۹۶)، «شواهد ...
  • هاگت، پیتر، (۱۳۸۴)، جغرافیا ترکیبی نو (جلد اول)، ترجمه کتاب: ...
  • هدایتی دزفولی، اکرم؛ و کاکاوند، رضا، (۱۳۹۱)، «پهنه بندی اقلیمی ...
  • Alaei Taleghani, M., (۲۰۱۰). Geomorphology of Iran. Qommes Press. (in ...
  • Alley, R. B., Mayewski, P. A. & Sowers, T., (۱۹۹۷). ...
  • Alley, R. B., Agústsdóttir, A. M. & Otter, A. M., ...
  • Andrews, J. E., Carolin, S. A., Peckover, E. N., Marca, ...
  • Arponen, V. P. J., Dörfler, W., Feeser, I., Grimm, S., ...
  • Azizi, G. & Davoudi, M., (۲۰۱۹). “Iran’s climatic change in ...
  • Bernal, J. P., Cruz, F. W., Stríkis, N. M., Wang, ...
  • Bicho, N. & Cascalheira, J., (۲۰۱۸). “Global perspectives on the ...
  • Bond, G., Showers, W., Chesesby, M., Lotti, R., Almasi, P., ...
  • Bond, G., Kromer, B., Beer, J., Muscheler, R., Evans, M. ...
  • Cheshmi, A., Fakhar, A. & Khamechian, M., (۲۰۰۷). “Geology of ...
  • Childe, V. G., (۱۹۴۳). New light on the most ancient ...
  • Chorley, R. J., Schumm, S. A. & Sugden, D. E., ...
  • Ehdaei, A., Maghsoudi, M., Zamanzadeh, S. M., Yamani, M., (۲۰۲۳). ...
  • Fazli Nashli, H., (۱۴۰۳). Silk of Kashan in the Pre-Historic ...
  • Fazeli Nashli, H., Davoudi, H., Eslami, F., (۲۰۱۹). Chronology of ...
  • Feurdean, A., Klotz, S., Mosbrugger, V. & Wohlfarth, B., (۲۰۰۸). ...
  • Fleitmann, D., Mudelsee, M., Burns, S. J., Bradley, R. S., ...
  • Flohr, P., Fleitmann, D., Matthews, R., Matthews, W. & Black, ...
  • Ghirshman, R., (۱۹۹۰). Sialk, Kashan (A. Karimi, Trans.) (Vol. ۱). ...
  • Gupta, A. K., Das, M. & Anderson, D. M. (۲۰۰۵). ...
  • Gutiérrez, F. & Gutiérrez, M., (۲۰۲۱). Landforms of the Earth ...
  • Hagget, P., (۲۰۰۴). Geography, a modern synthesis (Shapour Gudarzinejad, Trans.). ...
  • Hamzeh, M. A., Mahmudy-Gharaei, M. H., Alizadeh-Lahijani, H., Mossavi-Harami, R., ...
  • Hedayati, A. & Kakavand, R. (۲۰۱۲). “Climatic zoning of Qazvin ...
  • Hoseinzadeh, M. M. & Esmaeili, R. (۲۰۱۵). Fluvial geomorphology: Concepts, ...
  • Jedari Eyvazi, J., (۲۰۰۷). Geography of Waters. University of Tehran ...
  • Jenab, M. & Nazari, B., (۲۰۱۶). “Comparison of Climate Zoning ...
  • Jones, C. G., Lawton, J. H. & Shachak, M., (۱۹۹۷). ...
  • Kassa Ayichew, F., (۲۰۱۴). “The paradox in environmental determinism and ...
  • Kristiansen, K., (۲۰۱۴). “Towards a new paradigm? The third science ...
  • Laland, K. N. & O’Brien, M. J. (۲۰۱۲). Cultural niche ...
  • Laland, K. N. & O’Brien, M. J. (۲۰۱۵). Niche construction: ...
  • Laland, K. N., Blake Matthews, & Feldman, M. W., (۲۰۱۶). ...
  • Laland, K. N., Odling-Smee, J. & Feldman, M., (۲۰۰۰). “Niche ...
  • Liu, D., Wang, Y., Cheng, H., Edwards, R. L. & ...
  • Maghsoudi, M., Ebrahimkhani, N. & Yamani, M. (۲۰۱۲). “The effect ...
  • Maghsoudi, M., Fazeli Nashli, H., Azizi, G., Gillmore, G. & ...
  • Maghsoudi, M. & Mohammad Nejad Arooq, V., (۲۰۱۳). Geomorphology of ...
  • Mahmoudi, F., (۲۰۲۳). Dynamic geomorphology. Payame Noor University Press. (in ...
  • Majidzadeh, Y., (۱۹۸۱). “Sialk III and the pottery sequence at ...
  • Majidzadeh, Y., (۲۰۰۹). Excavations at the ancient site of Ozbaki ...
  • Malek Shahmirzadi, S., (۲۰۱۷). Discourses in archaeology (A collection of ...
  • Matthews, R. & Fazeli Nashli, H., (۲۰۲۲). The archaeology of ...
  • McCown, D. E., (۱۹۵۷). The comparative stratigraphy of early Iran. ...
  • Meggers, B. J., (۱۹۵۴). “Environmental limitation on the development of ...
  • Nayebzadeh, F., Madadi, A. & Azizi, G. (۲۰۱۸). “Quaternary geo-morphological ...
  • Odling-Smee, J., Laland, K. N. & Feldman, M. (۱۹۹۶). “Niche ...
  • Pędziszewska, A., Tylmann, W., Witak, M., Piotrowska, N., Maciejewska, E. ...
  • Pourahmad, A., (۲۰۰۶). The realm and philosophy of geography. University ...
  • Relph, E., (۱۹۸۷). The modern urban landscape. Baltimore: Johns Hopkins ...
  • Revel, M., Ducassou, E., Grousset, F. E., Bernasconi, S. M., ...
  • Safaierad, R., Mohtadi, M., Zolitschka, B., Yokoyama, Y. & Vogt, ...
  • Safaierad, R., Matthews, R., Dupont, L. M., Zolitschka, B., Marianova, ...
  • Shaikh Baikloo Islam, B., Chaych Amirkhiz, A. & Saeedi, M., ...
  • Sharifi, A., Pourmand, A., Canuel, E. A., Ferer-Tyler, E., Peterson, ...
  • Sharifi, A., Djamali, M., Peterson, L., Swart, P. K., Guadalupe, ...
  • Shayan, S., (۲۰۰۹). A dictionary of physical geography. Madreseh Publication. ...
  • Vaezi, A., Ghazban, F., Tavakoli, V., Routh, J., Naderi Beni, ...
  • Voigt, M. & Dyson, R., (۲۰۰۲). The chronology of Iran ...
  • Zielhofer, C., von Suchodoletz, H., Fletcher, W. J., Schneider, B., ...
  • نمایش کامل مراجع