تاثیر برنامه های توسعه شهری بر عناوین کتاب های ادبیات داستانی ایران (۱۳۴۲ – ۱۳۵۷)

در طول نیمه دوم قرن بیستم، ایران شاهد تحولات عظیم اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بود که بخش عمده ای از آن ناشی از سیاست های توسعه ای و برنامه های عمرانی دولت بود که در دوره های ۰۴۳۱ و ۰۵۳۱ شمسی بود. یکی از مهمترین ابعاد این تحولات، گسترش شهرنشینی و توسعه شهرها بود که از طریق سه برنامه عمرانی سوم، چهارم و پنجم بهطور چشمگیری شتاب گرفت. این روند توسعه شهری، علاوه بر تغییرات ساختاری در زندگی مردم، تاثیرات عمیقی بر فرهنگ و ادبیات ایران نیز گذاشت. مطالعه عناوین کتب در این دوره دارای اطلاعات فراوانی از نحوه مواجهه نویسندگان با این تغییرات است. یکی از شاخص های ملموس این تاثیرات فرهنگی، افزایش ۰۳ درصدی استفاده از اسم مکان ها در عناوین کتاب های داستانی در این دوره است. این پدیده نشان دهنده اهمیت فضا و مکان در شکل دهی به هویت فرهنگی و ادبی جامعه ایران است و ارتباط تنگاتنگی با تحولات شهری و اجتماعی دارد. در این نوشتار، ابتدا به بررسی برنامه های عمرانی سوم، چهارم و پنجم و تاثیر آنها بر گسترش شهرها و تغییرات ساختاری در زندگی مردم پرداخته می شود. سپس، ارتباط میان این تحولات و تغییرات فرهنگی به صورت کمی و کیفی در عناوین ادبیات داستانی مورد تحلیل قرار گرفته است. هدف این است که نشان داده شود چگونه توسعه شهری نه تنها به تغییرات فیزیکی و اقتصادی منجر شده، بلکه به بازتعریف هویت فرهنگی و ادبی جامعه نیز کمک کرده است. در این مطالعه با روش توصیفی – تحلیلی، به صورت کتابخانه ای و با استفاده از ۴۶۰ عنوان کتاب، ادبیات داستانی ایران از ۱۳۲۰ تا سال ۱۳۶۵ مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

شهر در ادبیات ، نشانه شناسی عنوان ، ادبیات مدرن