تاثیر تیمار برون زاد ملاتونین بر نظام پاداکسنده غیرآنزیمی، ارزش غذایی و کیفیت بصری میوه های بالغ عروسک پشت پرده (Physalis peruviana L.)

عروسک پشت پرده یا فیسالیس (Physalis peruviana L.) یکی از اعضای مهم خانواده سیب زمینی سانان محسوب می شود. میوه های فیسالیس غنی از مواد معدنی، ویتامین ها و ترکیبات فیتوشیمیایی با خواص ضدتوموری و ضدالتهابی هستند و همین امر آن را بسیار مورد علاقه نموده است. فیسالیس میوه ای فرازگرا است که دارای عمر پس از برداشت بسیار کوتاه است و معمولا حداکثر تا پنج روز ماندگاری دارد، بنابراین نیاز به استفاده از تیمارهای ایمن پس از برداشت برای حفظ کیفیت و افزایش عمر ماندگاری آن احساس می شود. در پژوهش حاضر، میوه های فیسالیس با رنگ نارنجی کامل و کاسبرگ های زرد از یک گلخانه تجاری در شهرستان پاسارگاد استان فارس برداشت و پس از ارزیابی ظاهری، با آب دیونیزه شسته و در هوای آزاد خشک شدند. طرح آزمایشی مورد استفاده فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی شامل ۱۲ تیمار با سه تکرار برای هر تیمار (۲۰ میوه در هر تکرار) بود. عوامل آزمایشی شامل غوطه وری میوه ها به مدت پنج دقیقه در چهار سطح غلظت محلول ملاتونین (۱۰۰، ۲۰۰، و ۳۰۰ میکرومولار و آب مقطر به عنوان شاهد) و زمان نمونه برداری در سه سطح (روزهای ۷، ۱۴ و ۲۱ انبارمانی) بود. پس از غوطه­وری، میوه های هر گروه به مدت ۳۰ دقیقه در هوای آزاد خشک شدند و در کیسه های پلی اتیلن با نسبت سوراخ سه درصد بسته بندی و در دمای ۱۰ درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی ۵ ± ۹۰ درصد به مدت ۲۱ روز نگهداری شدند. ارزیابی های هفتگی نشان داد که به­طور کلی و نسبت به شاهد، تیمار پس از برداشت ملاتونین منجر به کاهش نرخ تنفس و فعالیت آنزیم پلی فنول اکسیداز (PPO) در آب میوه شد و همچنین موجب بهبود یا حفظ مقادیر کاروتنوئید پوست، مواد جامد محلول کل (TSS)، اسید قابل تیتر (TA)، اسید آسکوربیک، فنول کل، فعالیت آنزیم فنیل آلانین آمونیالیاز (PAL) و فعالیت آنتی اکسیدانی کل در آب میوه گردید. پس از ۲۱ روز انبارمانی و در پایان آزمایش، ارزیابی مجموع صفات نام برده نشان داد که میوه های تیمار شده با ۳۰۰ میکرومولار ملاتونین، در مقایسه با سایر گروه های آزمایشی، از نظر ارزش غذایی، ظاهر، و سازوکارهای مقابله با تنش اکسایشی پس از برداشت برتر بودند. در مورد مواد جامد محلول کل و اسیدیته قابل تیتر، تفاوت معنی داری بین میوه های تیمار شده با غلظت های مختلف ملاتونین مشاهده نشد، اما میوه های تیمار شده با دو غلظت بالاتر ملاتونین، کمینه نرخ تنفس و بیشینه مقدار اسید آسکوربیک آب میوه را داشتند. همچنین، میوه های تیمار شده با ۳۰۰ میکرومولار ملاتونین، در مقایسه با تمامی گروه های آزمایشی دیگر، سطوح بالاتری از فنول کل، فعالیت آنزیم PAL، فعالیت آنتی اکسیدانی کل و کاروتنوئید پوست داشتند، و کمترین فعالیت آنزیم PPO نیز در این گروه مشاهده شد. در نهایت چنین نتیجه گیری شد که تیمار میوه های فیسالیس با ملاتونین خارجی، به ویژه در غلظت ۳۰۰ میکرومولار، می تواند با تعدیل فرآیندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی مختلف، به طور قابل توجهی کیفیت پس از برداشت و ماندگاری آن ها را بهبود بخشد. این تکنیک، پتانسیل افزایش بازارپسندی و ارزش اقتصادی فیسالیس برداشت شده را به عنوان یک محصول باغی باارزش بالا دارد.

کلیدواژه ها:

بازارپسندی ، ظرفیت پاداکسنده ، فنول ، فیسالیس ، کاروتنوئید