تاثیر روش طبقه بندی جنگل و اثر توام آن با روش نمونه گیری شش درختی PRODAN

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: منابع طبیعی تجدید شونده مانند جنگل ها از گذشته نقش مهمی در زندگی بشر بازی کرده اند. استفاده اصولی و پایدار از جنگل ها نیاز به برنامه ریزی فنی دارد. برنامه ریزی اصولی و فنی نیازمند جمع آوری داده‎ها و آنالیز و به دست آوردن اطلاعات کمی و کیفی مفید است. یکی از روش های جمع آوری داده ها در جمعیت‎های جنگل، آماربرداری صددرصد است که این روش در عرصه‎های وسیع جنگلی به دلایل فنی و اقتصادی کمتر اجرا می‎گردد و در بیشتر مواقع برای مقایسه روش‎های مختلف نمونه برداری به‎کار می‎رود. در تهیه طرح‎ها و تحقیقات جنگل‎های شمال بیشتر از روش‎های نمونه ‎برداری با مساحت ثابت استفاده می‎شود. امروزه، روش‎های مختلف نمونه‎برداری جنگل طراحی و ارایه گردیده است که هر یک مزایا و محاسن خود را دارد. استفاده از این روش‎ها نیاز به بررسی و تعیین مناسبترین آن‎ها از نظر آسانی اجرا، زمان و دقت است. از طرفی، امروزه جنگل‎های صنعتی شمال کشور به دلایل بهره‎برداری ‎در گذشته بیشتر به‎ صورت توده‎های ناهمگن درآمده‎اند. برای این نوع جنگل‎ها، استفاده از روش طبقه‎بندی توام با روش‎های نمونه­ برداری مفید و موثر خواهد بود. برای برنامه‎ریزی به‎منظور افزایش کارآیی، سرعت عمل و کاهش هزینه‎ها، نیاز به بررسی و استفاده از روش‎های مختلف نمونه‎برداری با مساحت ثابت و متغیر از جمله چند‎‎درختی است. این مطالعه به ‎منظور تاثیر طبقه‎بندی جنگل و اثر توام آن با روش نمونه‎گیری با مساحت ثابت و روش نمونه‎برداری با مساحت متغیر شش درختی PRODAN و مقایسه دقت برآوردکننده‎ها انجام شد. مواد و روش‎ها: این مطالعه در جنگل‎های صفارود مازندران به مساحت ۱۷۶ هکتار انجام گردید. عرصه‎های انتخاب‎شده با استفاده از روش آماربرداری صددرصد تمام درختان عرصه (حد شمارش، قطر برابر سینه بیش از هفت و نیم سانتی‎متر) اندازه‎گیری و ثبت گردید. برای جلوگیری از اشتباهات و اجرای آسان‎تر آماربرداری صد درصد، منطقه مورد مطالعه به قطعات مربعی شکل به ابعاد ۵۰×۵۰ متر تبدیل و تعداد ۷۰۴ قطعه در عرصه پیاده شد. سپس درختان موجود در هر کدام از این قطعات جداگانه اندازه‎گیری گردید. روش شش‎‎درختی  Prodan در دو مرحله صورت گرفت. مرحله اول در عرصه به مساحت ۱۷۶ هکتار بدون طبقه‎بندی با ابعاد شبکه ۱۰۰x۱۰۰ متر اندازه‎گیری گردید. مرحله دوم عرصه جنگل مورد بررسی با استفاده از روش طبقه‎بندی « نیمن» به سه مونه از نظر موجودی حجمی شامل کمتر از ۲۰۰ متر مکعب، بین ۲۰۰- ۲۵۰ متر مکعب و بیشتر از ۲۵۰ متر مکعب در هکتار مونه‎‎بندی و بر اساس روش شش­درختی Prodan با استفاده از ابعاد شبکه جدید برای هر مونه صورت گرفت. در این مطالعه، اثر مونه‎بندی بر دقت و زمان با استفاده از معیار (E%۲× T) مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، زمان لازم برای پیاده کردن قطعات نمونه برای اندازه گیری‎های لازم در داخل قطعه نمونه و زمان لازم برای پیمودن فاصله بین قطعات نمونه مجاور نیز با استفاده از کورنومتر محاسبه ویادداشت شد. یافته‎ها: نتایج مقایسه آزمون آماری بین میانگین متغیرهای محاسبه ­شده با روش‎های آماربرداری صددرصد (میانگین واقعی) و نمونه‎برداری شش‎درختی (Prodan) در مرحله اول بدون طبقه‎بندی و در مرحله دوم با اجرای روش طبقه ­بندی « نیمن» اختلاف معنی‎داری را در سطح ۰/۰۵ درصد نشان دادند. نتایج این بررسی از نظر شاخص دقت و هزینه (E%۲× T) نشان می‎دهند که اشتباه و خطای آماری مشخصه‎های اندازه‎گیری در جنگل سرپا با روش نمونه‎برداری شش‎درختی همراه با مونه‎بندی نسبت به‎روش نمونه‎برداری بدون مونه‎بندی کمتر است. این میزان برای مشخصه تعداد اصله درخت در هکتار به‎ترتیب ۸۸۱۱/۸۱ و ۵۶۷۷/۵۲ محاسبه شد که با مونه‎بندی جنگل و اجرای نمونه‎برداری شش‎درختی پرودان، میانگین ­های برآورد‎شده مشخصه‎های مورد بررسی ۳۵/۵۶ درصد به میانگین واقعی نزدیک‎تر هستند و میزان اشتباه از معیار آماری کمتر شده ‎است. مقادیر درصد کاهش اشتباه نمونه­ برداری پس از مونه‎بندی برای مشخصه تعداد در هکتار به مقدار ۴/۴۲ درصد، برای مشخصه سطح مقطع برابر سینه ۱۱/۹۱ درصد و برای مشخصه حجم در هکتار به مقدار ۱۸/۴۸ درصد محاسبه شدند. نتیجه‎گیری: از نتایج این بررسی نتیجه‎گیری می‎شود که امکان برآورد مشخصه‎های تعداد، سطح مقطع و حجم در هکتار جنگل بر اساس طبقه‎بندی و اجرای روش‎های نمونه‎برداری شش‎درختی (Prodan) با مساحت متغیر به‎طور نسبی دقیق‎تر برای برنامه­ ریزی جنگل‎های ناهمگن شمال کشور وجود دارد.

کلیدواژه ها:

Neyman stratification ، Prodan's method ، Ramsar ، Safaroud ، Forest ، جنگل صفارود ، رامسر ، روش پرودان ، طبقه ‎بندی نیمن