تبیین جوهره محرومیت زدایی: یک رویکرد مبتنی بر تحلیل مضمون

محرومیت زدایی یکی از چالش های اساسی و پیچیده در توسعه پایدار است که ابعاد گسترده ای را در بر می گیرد. با توجه به تنوع و گاه تفاوت در تعاریف این مفهوم در ادبیات علمی، این پژوهش با هدف درک عمیق تر و تبیین جوهره «محرومیت زدایی» صورت پذیرفته است. این مطالعه تحلیلی-تفسیری با رویکرد «تحلیل مضمون»، به بررسی و واکاوی تعاریف متعدد محرومیت زدایی از منابع معتبر جهانی پرداخته است. یافته های این پژوهش، ابعاد کلیدی محرومیت زدایی از جمله عوامل ایجاد فقر (مانند سازوکارهای ساختاری نابرابر)، ماهیت آن، جامعه هدف (گروه های آسیب پذیر)، نتایج مطلوب (تحقق عدالت و رفاه اقتصادی و اجتماعی) و روش های پیشنهادی (مشارکت فعال و توانمندسازی) را شناسایی کرده است. بر اساس تحلیل های انجام شده، تعریف منتخب این پژوهش از محرومیت زدایی عبارت است از: «توانمندسازی گروه های اجتماعی آسیب پذیر که به دلیل سازوکارهای ساختاری نابرابر با محرومیت های چندلایه مواجه اند، از طریق مشارکت فعال، به منظور تحقق عدالت و رفاه اقتصادی و اجتماعی.» این تعریف بر اهمیت رویکرد انسان محور و مشارکتی در برنامه های محرومیت زدایی تاکید دارد و نشان می دهد که محرومیت زدایی فراتر از صرفا افزایش درآمد و ثروت است و نیازمند رویکردی جامع و ریشه ای برای مقابله با نابرابری های ساختاری است.

کلیدواژه ها:

محرومیت زدایی ، تحلیل مضمون ، فقر ، توانمندسازی ، عدالت اجتماعی