بررسی مسائل اقتصادی و توسعه نیافتگی بلوچستان و سواحل مکران در عصر قاجار

منطقه بلوچستان و سواحل مکران ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی ازجمله دسترسی به بنادر کشورهای شرق و غرب آسیا، نزدیکی به منابع انرژی خلیج فارس و نیز پل ارتباطی با ممالک آسیای میانه، دارای ظرفیت‎های مهم اقتصادی و تجاری بوده است. نکته برجسته‎تر اینکه سواحل مکران دروازه ورود ایران به آب های آزاد دنیا محسوب می‎شود. نزدیکی بلوچستان به هندوستان به‎عنوان مستعمره انگلیسی‎ها و حضور مداخله‎جویانه آنان بر اهمیت بلوچستان و مکران و تاثیر سیاسی منطقه بر تحولات سرزمینی ایران می‎افزود. اما علی‎رغم این موقعیت و نقش مهم این منطقه در تحولات عصر قاجار، چندان موردتوجه دولت‎ نبوده و زندگی مردم با چالش‎ها و نابسامانی‎های متعددی چون ناامنی، فقر، بی کاری و کشمکش‎های عشایر و طوایف روبرو بوده است. مسئله اصلی پژوهش، بررسی علل عدم توسعه اقتصادی بلوچستان و سواحل مکران در عصر قاجار است. به تبع آن، سوال پژوهش این است که چه عواملی در توسعه‎نیافتگی این منطقه در عصر قاجار موثر بوده است؟ توسعه‎نیافتگی از منظر داخلی متاثر از سیاست‎ها و عملکرد ناکارآمد اقتصادی دولت، دوری جغرافیایی از مرکز، خلا قدرت دولت و ناامنی و نیز بی‎توجهی دولت به منطقه بود. ازنظر خارجی نیز باید به ادغام ایران در اقتصاد جهانی قرن نوزدهم و تحمیل قراردادهای تجاری اشاره کرد که درنتیجه رقابت قدرت‎های استعماری بر اقتصاد ایران و منطقه تاثیر منفی گذاشت. هدف مقاله جستجو و شناخت علل عقب‎ماندگی سواحل مکران و بلوچستان است که با تاکید بر منابع  تاریخی و نشریات و به روش تاریخی و شیوه توصیفی- تاریخی، مسائل اقتصادی منطقه را مورد بررسی قرار داده است.

کلیدواژه ها:

سواحل مکران ، بلوچستان ، علل توسعه نیافتگی ، مسائل اقتصادی ، قاجار