فرهنگ یادمانی و نقش آن در معماری دوره پهلوی دوم

فرهنگ یادمانی به عنوان یکی از ابزارهای موثر در ساخت و بازنمایی حافظه جمعی، در دوره پهلوی دوم نقشی اساسی در معماری ایفا کرد. در این دوره، حکومت با تکیه بر مفاهیم ملی گرایانه، تلاش نمود با استفاده از معماری یادمانی، هویتی تاریخی، منسجم و مدرن برای ایران تعریف کند. معماری این دوره با تلفیقی از عناصر ایران باستان، مدرنیسم غربی و نمادهای اسطوره ای، به ابزاری برای القای عظمت تمدنی و مشروعیت سیاسی تبدیل شد. در این مقاله، با رویکردی تحلیلی و انتقادی، به بررسی زمینه های نظری، تاریخی و اجتماعی معماری یادمانی در دوره پهلوی دوم پرداخته شده و آثار شاخصی چون برج شهیاد، آرامگاه های فردوسی، حافظ، خیام و نادرشاه به عنوان نمونه های برجسته مورد نقد قرار گرفته اند. مقاله نشان می دهد که این بناها نه تنها بازتاب دهنده گفتمان رسمی قدرت بودند، بلکه به مرور، بخشی از حافظه فرهنگی جامعه نیز شدند. با این حال، در بسیاری موارد، فاصله میان حافظه رسمی و حافظه مردمی باعث شد این آثار جایگاهی محدود در تجربه روزمره جامعه بیابند. در نتیجه، معماری یادمانی این دوره را می توان تلاشی موفق از منظر زیبایی شناسی و هویتی، اما در مواردی ناکام از حیث تعامل اجتماعی و تنوع روایت های تاریخی دانست.

کلیدواژه ها:

معماری ، پهلوی دوم ، فرهنگ یادمانی ، حافظه تاریخی ، هویت ملی