تحلیل تطبیقی اصل حاکمیت اراده در انتخاب قانون حاکم بر داوری بین المللی: مطالعه موردی ایران و فرانسه

این مقاله به تحلیل تطبیقی اصل حاکمیت اراده در انتخاب قانون حاکم بر داوری بین المللی با مطالعه موردی ایران و فرانسه می پردازد. هدف اصلی پژوهش بررسی میزان آزادی طرفین در تعیین قانون حاکم و تاثیر این اصل بر اجرای موافقتنامه های داوری است. در این راستا با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و مطالعه اسناد قانونی و رویه های قضایی دو کشور، نقاط اشتراک و افتراق نظام های حقوقی ایران و فرانسه در این زمینه مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهد که هر دو نظام حقوقی به اصل حاکمیت اراده احترام می گذارند، اما تفاوت هایی در میزان محدودیت ها و نقش دادگاه های ملی در تفسیر و اعمال قانون حاکم وجود دارد که می تواند بر نحوه اجرای داوری های بین المللی تاثیرگذار باشد. در این مطالعه، مشخص شد که هر دو کشور اصل حاکمیت اراده را به رسمیت می شناسند و طرفین می توانند قانون حاکم را انتخاب کنند، اما در ایران داوران ملزم به رجوع به قواعد حل تعارض حقوقی هستند و نمی توانند مستقلا قانون ماهوی را تعیین کنند، در حالی که در فرانسه این محدودیت کمتر است. همچنین نقش دادگاه های ملی در تایید یا ابطال صلاحیت داوران و اعتبار موافقتنامه های داوری در هر دو کشور مهم است ولی رویه ها متفاوت می باشند. قوانین ایران و فرانسه در برخی موارد محدودیت هایی بر آزادی اراده اعمال می کنند که ناشی از ملاحظات نظم عمومی است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که اصل حاکمیت اراده در انتخاب قانون حاکم بر داوری بین المللی، پایه ای مشترک در ایران و فرانسه است اما تفاوت های ساختاری و رویه ای وجود دارد که می تواند بر روند داوری تاثیرگذار باشد. برای ارتقای هماهنگی و کارآمدی داوری بین المللی، لازم است اصلاحات قانونی و رویه ای در هر دو کشور با توجه به تجارب متقابل صورت گیرد. همچنین توجه به ملاحظات نظم عمومی و نقش دادگاه های ملی در تضمین اجرای صحیح موافقتنامه های داوری ضروری است.

کلیدواژه ها:

اصل حاکمیت اراده ، قانون حاکم ، داوری بین المللی ، داوری تجاری ، حقوق ایران ، حقوق فرانسه ، قواعد حل تعارض ، دادگاه های ملی ، موافقتنامه داوری و نظم عمومی