تعیین اهمیت نسبی عوامل محیطی موثر بر تغییرات پوشش گیاهی در مراتع استپی خشکرود ساوه

پژوهش حاضر به بررسی تاثیر عوامل محیطی بر پوشش گیاهی مراتع استپی منطقه خشکرود ساوه می پردازد. هدف از این مطالعه، شناسایی عوامل موثر بر تغییرات پوشش گیاهی و ارائه راهکارهایی برای مدیریت بهینه مراتع است. نمونه برداری به صورت تصادفی-سیستماتیک در سال اول و سپس به صورت سیستماتیک در بقیه سال ها در قالب چهار ترانسکت ۲۰۰ متری مجموعا شامل ۶۰ پلات انجام شد. ویژگی های خاک شامل EC، pH، کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر و پتاسیم قابل جذب و بافت خاک اندازه گیری شدند. برای تعیین اهمیت نسبی عوامل محیطی موثر بر پوشش گیاهی، از تجزیه و تحلیل مولفه های اصلی استفاده شد. برای تعیین ارتباط بین درصد پوشش تاجی با عوامل محیطی از روش آماری چند متغیره در نرم افزار XLSTAT و MINITAB نسخه ۱۶، استفاده شد. نتایج نشان داد که میانگین تولید ۱۷ ساله علوفه ۲۴۰ کیلوگرم در هکتار و متوسط تاج پوشش گیاهی ۲۶ درصد بوده است. کمترین تولید مربوط به سال ۱۳۹۹ و بیشترین آن مربوط به سال ۱۳۸۱ بوده است. درصد تاج پوشش و تولید با بارندگی سالانه، کربن، ازت و سیلت همبستگی بالایی داشتند. تجزیه مولفه های اصلی نشان داد، چهار مولفه اول ۶۸/۴ درصد تغییرات را توجیه می کنند و پوشش و تولید با بارندگی، سیلت و pH رابطه مستقیم و قوی و با شوری خاک، فسفر و کربن رابطه معکوس دارند. در نهایت، نتایج این پژوهش نشان داد که بارندگی سالانه و ویژگی های خاک به ویژه میزان کربن، ازت، سیلت، رس، پتاسیم، فسفر، شوری و pH نقش مهمی در تغییرات پوشش گیاهی دارند. مدیریت صحیح مراتع و توجه به عوامل محیطی و اقلیمی می تواند به بهبود وضعیت پوشش گیاهی و افزایش تولید علوفه در این مناطق کمک کند.

کلیدواژه ها:

تجزیه مولفه های اصلی ، پایش ، مراتع استپی ، عوامل موثر