بررسی عملکرد و خصوصیات موفولوژیک ارقام جدید گندم (Triticum aestivum) در شرایط دیم (تنش خشکی انتهای فصل رشد) استان گلستان (مطالعه موردی منطقه گالیکش)

هدف:یکی از جنبه های بسیار مهم در به نژادی گندم، ثبات و پایداری ارقام، تحت شرایط مختلف محیطی است. تنش خشکی انتهای فصل یکی از مهمترین تنش های محیطی است که تولید گندم را با محدودیت رو به رو ساخته و بازده تولید این گیاه کاهش داده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی واکنش ارقام گندم دیم در یک منطقه کوهستانی تنش خشکی انتهای فصل انجام شد. مواد و روش:برای این منظور مطالعه ای بر روی ده رقم گندم (UR-۹۳-۱۵، UR-۹۵-۱۵، قابوس، پایا، آرامش، آپلومپ، اوکلیده ، میهن ، گاسکوژن ، وینر) در سه تکرار در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در شهرستان گالیکش در سال زراعی ۴۰۳-۱۴۰۲ انجام شد.نتایج: نتایج مقایسه میانگین نشان داد که کمترین و بیشترین طول سنبله به ترتیب مربوط به رقم آرامش با ۶۰/۹ سانتی متر و رقم UR-۹۳-۱۵ با ۶/۱۵ سانتی متر بود، از طرفی رقم آرامش با ۵۹۲ سنبله در متر مربع و رقم اوکلیده با ۲۵۱ سنبله در مترمربع به ترتیب از بیشترین و کمترین تعداد سنبله در مترمربع برخودار بودند، کمترین تعداد دانه در سنبله در رقم پایا مشاهده شد و بیشترین مقدار این صفت به طور مشترک با ۴۳ دانه در سنبله در ارقام قابوس، میهن و UR-۹۵-۱۵ مشاهده شد. همچنین رقم وینر و پایا به ترتیب دارای بالاترین و کمترین عملکرد بیولوژیک (به ترتیب ۱۱/۳ و ۵۳/۱ کیلوگرم در مترمربع) بودند. در حالی که بیشترین عملکرد دانه در رقم آرامش با ۸۰/۰ کیلوگرم در متر مربع و کمترین آن در رقم اوکلیده با ۳۳/۰ کیلوگرم در مترمربع مشاهده شد. همچنین رگرسیون گام به گام نشان داد که صفات که تعداد سنبله، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه و طول سنبله از صفات بسیار مهم در تعیین عملکرد دانه می باشند. لذا ارقامی که از تعداد سنبله، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه ی بالاتری و طول سنبله کمتری برخوردار باشند از موفقیت بیشتری در این منطقه برخوردار هستند. نتیجه گیری: در نتیجه رقم آرامش با بالاترین تعداد سنبله در مترمربع عملکرد بهتری نسبت به ارقام کشت شده در منطقه داشت. بنابراین می توان بر روی این رقم جهت مطالعات بیشتر تمرکز کرد.

کلیدواژه ها:

سنبله ، شاخص برداشت ، طول پدانکل ، عملکرد دانه