تحلیل نقش مسکن در شکلگیری نابرابری اقتصادی و اجتماعی در مناطق شهری

مسکن در شهرها نهفقط سرپناه، بلکه شاخص اصل ی توزیع ثروت و موقعیت اجتماعی است. افزایش سریع قیمت و اجارهبها طی دو دهه اخیر، بهویژه در کلان-شهرها ی سرمایه-پذیر، به رشد نابرابری اقتصادی و تعمیق شکاف فرصتهای اجتماعی انجامیده است. این پژوهش با بهرهگیری از یک مرور نظاممند، هدف دارد مسیرهای علی میان بازار مسکن و ابعاد گوناگون نابرابری را روشن کند و نشان دهد سیاستهای مسکن چگونه میتوانند اثرات را تعدیل یا تشدید نمایند. پروتکل مطالعه بر اساس دستورالعمل PRISMA ۲۰۲۰ تدوین و در PROSPERO ثبت شد. جستوجو در هفت پا یگاه بینالمللی و فارسی، مقالات منتشرشده بین سالهای ۲۲۲۰ تا ۲۰۲۰ را دربر گرفت و در نهایت ۱۱۱ مطالعه واجد شرایط وارد سنتز گردید. تحلیل توصیفی نشان داد نزدیک به نیمی از پژوهشها متعلق به شمال جهان ی و حدود ۲۰ درصد به جنوب جهانی است؛ روشهای اقتصادسنجی مقطعی و پانلی رویکرد غالب بودند. نتایج کمی حاکی است که هر ۲۱ درصد افزایش واقعی قیمت مسکن، بهطور میانگین دو درصد به ضریب نابرابری درآمدی میافزاید و احتمال صعود طبقاتی مستاجران را نسبت به مالکان بهطور محسوس ی کاهش میدهد. در بعد اجتماع ی نیز سکونت در محلات کمبرخورد ار با پیامدهای سلامت نامطلوب و عملکرد تحصیلی ضعیفتر همراه است، در حالی که ارتقای کیفیت مسکن اجتماعی میتواند این شکاف را کاهش دهد. ناهمگونی اثرات بر حسب مالکیت/اجاره، جنس یت و وضعیت مهاجرت نشان میدهد گروههای آسیبپذیر بیش از دیگران تحت فشار هزینه و تبعیض فضایی قرار دارند. تحلیل حساسیت، استحکام برآوردها را تایید اما بر ضرورت توجه به زمینه های نهادی و سیاستی تاکید میکند. بر اساس یافته ها، راهبردهای موثر باید تلفیقی از اصلاحات نهادی زمین، تنظیم بازار اجاره و تامین مالی مسکن مقرونبهصرفه باشند تا مس یر نابرابری اقتصادی و اجتماعی معکوس شود. این مرور با همگرا کردن شواهد پراکنده، نقشهای از شکافهای دانشی ارائه میدهد و اولویتهای پژوهش آینده را بهویژه مطالعات طولی و دادههای ریزمحله ای مشخص میسازد.

کلیدواژه ها:

نابرابری شهری ، استطاعت مسکن ، عدالت فضایی ، مالیسازی مسکن ، مرور سیستماتیک