الگوی معاصرسازی معماری اسلامی ایرانی در عصر جهانی شدن

بیان مسئله: یکی از مسائل مهم در شهرهای ایرانی، شیوه معماری معاصر در آنها است، که بویژه در تطابق با نیازهای معاصر، چالش برانگیز و مقهور فرآیندهای پیچیده ی فرازمانی و فرامکانی عصر حاضر شده است و همواره در بوته نقد و تحلیل متفکران و معماران قرار داشته است؛ به گونه ای که با ملاحظه ی چهره ی معماری معاصر ایران در دو دهه ی اخیر در گذر از تحولات مدرنیستی و رویارویی با چالش جهانی شدن با سودای احیا گذشته و عطش پیشرفت و پیوستن به سطح جهانی، به نظر می رسد به درستی معاصر نشده است. هدف و روش تحقیق: این پژوهش در پی شناسایی نقاط تالقی معماری اسلامی ایرانی معاصر در رویارویی با پدیده ی جهانی شدن و کشف عوامل موثر در وضعیت نابسامان آن و رابطه ی آن با پدیده ی جهانی شدن را مورد بررسی قرار داده است. این تحقیق به لحاظ ماهیت پژوهش، از گونه تحقیقات کیفی و از نوع تحلیل توصیفی و به لحاظ قصد از پژوهش، تفسیری با استفاده از ابزار کتابخانه ای است و با نگاهی کالن و انتقادی و با استفاده از روش فراتحلیل، مهمترین ابعاد جهانی شدن که بر معماری اسلامی ایرانی تاثیرگذار هستند، شناسایی شده و یافته های آن در بهبود دانش موجود(دانش افزایی) درباره موضوع مورد مطالعه به کار می آید. پرسش های تحقیق: با توجه به اینکه جهانی شدن پدیده ی جدیدی نیست و جوامع تا کنون سه دوره ی جهانی شدن را تجربه نموده اند. لذا چرا معماری ایران با وجود تجربه ی جهانی بودن در ادوار اسلامی پیشین، اکنون در پدیده ی جهانی شدن به صورت فعالی مشارکت ندارد؟ و چگونه این معماری می تواند در سطح محلی و جهانی، جایگاه منفعل خود را ارتقاء دهد؟ یافته های پژوهش، حاکی از این است که رابطه ی دوسویه بین معماری اسلامی ایرانی و جهانی شدن به تدریج در ادوار سه گانه ی آن، از حالت فعاالنه به حالت منفعالنه تبدیل شده است. معماری اسلامی ایرانی معاصر با وجود تجربه ی جهانی شدن کهن با رویکردهای گوناگون در حال جستجوی پاسخ های مطلوب و محلی به این چالش شگرف جهانی هستند. راهکار پیشنهادی در پاسخ به این چالش، تعادل بین علم، هنر و تکنولوژی و نیز عملکرد جهان-محلی و همچنین درک صحیح گذشته در حین پیوستن به حال می باشد. معماری اسلامی همانند همتای خود معماری مسیحی، در طی یازده قرن به تدریج با تکیه بر تعاملات سازنده ی بین فن و هنر جهانی شده و در دوران معاصر در مقیاس منطقه ای نشانه های جهانی شدن بر نشانه های محلی شدن با تکیه بر مجموعه ای از شاخص های جهانی برتری داشته و می تواند راهگشا برای معاصرسازی معماری ایرانی-اسلامی همگام با صفت بارز عصر حاضر باشد.

کلیدواژه ها:

معماری اسلامی ، معماری معاصر ایران ، پیامدهای جهانی شدن ، فناوری ، معاصرسازی