بررسی رابطه بلند مدت و علیت بین نرخ ارز و شاخص قیمت سهام در ایران(رهیافت هم انباشتگی یوهانسون)

هدف اصلی این پژوهش، بررسی رابطه بلندمدت و جهت علیت بین نرخ ارز و شاخص قیمت سهام در ایران با استفاده از رهیافت هم انباشتگی یوهانسون و آزمون علیت گرنجر در چارچوب مدل های برداری تصحیح خطا (VECM) است. اهمیت این موضوع در اقتصادهای در حال توسعه ای همچون ایران، که بازارهای مالی آن با نوسانات شدید نرخ ارز مواجه اند، دوچندان می شود. نوسانات نرخ ارز می توانند اثرات قابل توجهی بر متغیرهای کلان اقتصادی از جمله بازار سرمایه داشته باشند و بالعکس. در این راستا، شناخت روابط علی و بلندمدت بین این دو متغیر می تواند ابزار ارزشمندی برای سیاست گذاران پولی، سرمایه گذاران و فعالان بازارهای مالی به شمار آید. به منظور بررسی ایستایی سری های زمانی، آزمون دیکی-فولر تعمیم یافته (ADF) و آزمون فیلیپس-پرون (PP) به کار گرفته شد. نتایج این آزمون ها نشان داد که هر دو متغیر مورد بررسی در سطح ناپایا ولی در تفاضل مرتبه اول ایستا هستند (I(۱)) که زمینه را برای بررسی هم انباشتگی فراهم می سازد. در ادامه، برای بررسی وجود رابطه بلندمدت بین متغیرها، از رهیافت هم انباشتگی یوهانسون بهره گرفته شد. نتایج آزمون های مقدار ویژه حداکثر و رد اثر نشان داد که بین نرخ ارز و شاخص قیمت سهام حداقل یک رابطه هم انباشتگی وجود دارد. این امر دلالت بر وجود رابطه بلندمدت بین دو متغیر دارد که حاکی از وجود نوعی تعادل در بلندمدت بین بازار ارز و بازار سرمایه است.

کلیدواژه ها:

نرخ ارز ، شاخص قیمت سهام ، بازار سرمایه ، هم انباشتگی ، مدل یوهانسون