بررسی پدیدارشناسانه تعریف سلامت معنوی اسلامی

چکیده سابقه و هدف: در تبیین اهمیت سلامت معنوی همین بس که سازمان بهداشت جهانی آن را بعد چهارم سلامت تعیین کرده است. باوجوداین، بعد از گذشت پنج دهه هنوز بر سر تعریف آن بین صاحب نظران چالش هایی وجود دارد. بر این اساس هدف پژوهش حاضر تعریف پدیدارشناسانه از سلامت معنوی اسلامی بوده است. روش کار: رویکرد این پژوهش کیفی و به روش پدیدارشناسی توصیفی است. جامعه پژوهش صاحب نظران حوزه سلامت معنوی و متخصصان روان­شناسی بودند که در بحث سلامت معنوی فعالیت داشتند. نمونه گیری به صورت هدفمند تا رسیدن به اشباع داده ها ادامه یافت و درنهایت ۱۳ نفر انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و به روش کلایزی تحلیل شد. در این پژوهش همه موارد اخلاقی رعایت شده است و مولفان مقاله تضاد منافعی گزارش نکرده اند. یافته ها: در نتیجه فرایند کاهش داده ها ۱۰۳ کد، ۳۱ مفهوم ابتدایی، شش مقوله فرعی و سه مقوله اصلی سلامت اسلام محور، سلامت ماده محور و تعریف ناپذیری سلامت معنوی شناسایی شد. سلامت اسلام محور از سه مقوله تعادل، تعالی کل گرا، انسان مادی و غیرمادی تشکیل ­شده ­است و مقوله سلامت معنوی ماده محور دربردارنده دو مقوله فرعی آرامش گذرا و انسان مادی است. نتیجه گیری: تحلیل داده ها نشان داده است که سلامت معنوی اسلام محور و سلامت معنوی ماده محور دو الگو از سلامت معنوی است که سلامت معنوی اسلام محور به تعادل و تعالی انسان توجه دارد، اما سلامت معنوی ماده محور درنهایت به دلیل ذات ماده محور آن فقط می تواند انسان را به سمت آرامش موقت رهنمون شود. سلامت معنوی اسلام محور می خواهد انسان به نقطه اوج معنویت برسد تا در عین زندگی مادی بتواند سیر درونی و بیرونی معنوی داشته باشد. رعایت تعادل و کسب آرامش منوط به رسیدن به قرب خداوند متعال است که جز با کرنش در برابر بایدها و نبایدهای شریعت اسلام ممکن نیست. کلمات کلیدی: سلامت سلامت معنوی سلامت معنوی اسلامی