سیر تحول کاروانسراها از دوره صفوی تا قاجار

چکیده ایرانیان باستان برای ایجاد امنیت در جاده ها و رساندن نامه و خبر و نیز رونق در تجارت و دادوستد دست به ساخت فضاهایی اقامتی در جاده های سرتاسر ایران زدند که همواره به لحاظ پاسخگویی به نیازها و عوامل مختلف دارای ویژگی های منحصر به فردی در پهنه وسیع کشور بوده است. این فضا ها در مناطق مختلف ایران برای انعطاف پذیری هر چه بیشتر نسبت به مسائل امنیتی و فرهنگی و عملکردی دست خوش تغییرات عدیده ای شده که منجر به تکامل و پختگی آنها در گذر زمان شده است.کاروانسراها از نظر پلان ،حجم ، نما و تزئینات با توجه به نحوه قرارگیری در اقلیم ها و یا ادوار مختلف دارای عناصر ویژه ای هستند که آنها را از هم متمایز کرده و جزء گروه خاصی قرار می دهد. از این رو در انجام این تحقیق به شناخت و بررسی کاروانسراهای دوره صفوی و قاجار پرداخته و سیر تحول آنها مورد مطالعه قرار خواهد گرفت. این تحقیق از نوع توصیفی - تحلیلی است که با توجه به مطالعات کتابخانه ای و مطالعه میدانی و مشاهده مستقیم تدوین شده است بررسی ها و مطالعات انجام شده نشان می دهد ،که دوره صفوی نقطه اوج کاروانسراسازی ایران است؛ کاروانسراهایی که بر پایه نظم فضایی، کیفیت ساخت و پاسخ به اقلیم طراحی شده اند. در حالی که در دوره قاجار، اگرچه کاروانسرا ها در تعداد افزایش می یابند، اما تنوع پلان و ضعف اجرایی باعث نزول کیفیت آنها شده است.

کلیدواژه ها:

کاروانسراها ، معماری ایرانی ، اقلیم ، ، تزیینات