ارزیابی روش های مختلف مدیریت علف های هرز بر ویژگی های عملکردی و فیتوشیمیایی رازیانه

هدف: کشت­و­کار رازیانه به دلیل بازار مناسب و کاربردهای متنوعی که در صنایع غذایی و دارویی دارد، در حال توسعه است. یکی از مهم­ترین عوامل خسارت­زا در مزارع رازیانه، علف های هرز هستند. بنابراین، دست­یابی به مناسب­ترین روش کنترل علف های هرز مزرعه رازیانه از ضروریات است. روش پژوهش: در این پژوهش تاثیر ۱۱ روش مختلف کنترل علف های هرز شامل علف کش­های گلایفوسیت، پاراکوات، آفالون، دیورون و سرکه، یک­بار کولتیواسیون، دو بار کولتیواسیون، وجین دستی، آتش شعله­افکن، آلوده به علف هرز و عاری از علف هرز، بر رشد علف های هرز و نیز ویژگی­های رشدی، عملکردی، و فیتوشیمیایی رازیانه شامل میزان اسانس و ترکیبات تشکیل دهنده آن، مطالعه گردید. آزمایش مذکور در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سال ۱۴۰۰ در دانشکده کشاورزی دانشگاه کردستان انجام گرفت. یافته­ ها: تیمار علف کش بر صفات وزن خشک اندام هوایی، وزن هزاردانه، عملکرد میوه، محتوای اسانس و عملکرد اسانس رازیانه و نیز وزن خشک علف های هرز تاثیر معنی­داری داشت، اما ارتفاع بوته و تعداد چتر در بوته رازیانه تحت تاثیر معنی­دار تیمار علف کش قرار نگرفتند. بیش ترین میانگین عملکرد میوه رازیانه در هکتار (۹۵/۳ تن) متعلق به تیمار عاری از علف هرز بود و به دنبال آن تیمارهای وجین دستی و دیورون قرار داشتند (به­ترتیب ۶۳/۳ و ۳/۳ تن در هکتار). کم ترین علف­هرز (۵۴/۳ گرم در مترمربع) از تیمار عاری از علف هرز به­دست آمد که البته با تیمارهای وجین دستی و آتش شعله­افکن تفاوت معنی­داری نداشت. محتوای اسانس میوه های رازیانه در تیمارهای اعمال­شده (غیر از تیمار عاری از علف هرز) تفاوت معنی­داری با هم نداشتند. بیش ترین عملکرد اسانس (۳/۱۳۳ لیتر در هکتار) از میوه های تیمار وجین دستی، و کم ترین آن (۹/۶۳ لیتر در هکتار) از تیمار گلایفوسیت به­دست آمد. ترکیبات غالب اسانس در همه تیمارها یکسان و شامل آنتول، فنکون و د-لیمونن بودند. بیش ترین مقدار ترکیبات آنتول (۵۳/۷۳ درصد)، فنکون (۲۱/۱۲ درصد) و د-لیمونن (۵۶/۱۱ درصد) به­ترتیب در تیمارهای گلایفوسیت، آلوده به علف هرز و سرکه مشاهده گردید. نتیجه ­گیری: چنانچه هدف حذف قابل قبول علف های هرز، عملکرد بیش تر میوه و اسانس همراه با کم ترین آسیب به محیط زیست باشد، بعد از تیمار عاری از علف هرز، تیمار وجین دستی برترین تیمار بود. اما چنانچه علاوه بر دست­یابی به عملکرد بالای محصول، کاهش هزینه­های کنترل علف هرز نیز مدنظر باشد، تیمار دیورون برتر بود. از نظر کیفیت اسانس (میزان بالای آنتول و فنکون و میزان کم استراگول)، تیمار آلوده به علف هرز برترین بود.

کلیدواژه ها:

آنتول ، اسانس ، پاراکوات ، علف کش ، گلایفوسیت