بازنمایی حیات حضرت زهرا (س) در روایت سیره نگاران شیعی در قرن ششم و هفتم هجری (مطالعه موردی: روایت محمد بن حسین رازی در کتاب نزهه الکرام )

اهمیت نسب و جایگاه معنوی خاندان پیامبر(ص) سبب ظهور گونه سیرهنگاری و شرح حالنگاری درباره معصومین(ع) و اهل بیت(ع) شد. هرچند، در تمامی این سیرهها، زندگانی ائمه(ع) روایت میشد ولی علمای شیعی در قرون مختلف، همواره از یک زاویه به ابعاد مختلف حیات معصومین(ع) نمینگریستند. یکی از این تفاوتها و تغییرات در این متون، مربوط به حیات حضرت زهرا(س) است. از اینرو، مطالعه نحوه بازنمایی مولفان شیعی در قرون مختلف از حیات فاطمه زهرا(س) میتواند جنبههای مختلف زندگانی ایشان را شناسایی کند. در این مقاله، قصد بر آن بود که نحوه خوانش محمد بن حسین رازی، یکی از متکلمان و مورخان مشهور شیعی در سده ششم و ابتدای هفتم هجری را از حیات حضرت زهرا(س) مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. پرسش برآمده از این مسئله آن بود که رازی از کدام زوایا زندگانی حضرت فاطمه(س) به ویژه سیره سیاسی ایشان را روایت و تحلیل کرد؟ انتخاب رازی از آن رو اهمیت دارد که هنوز، ویژگیهای شرح حالنگاری درباره ائمه(ع) در سده ششم و ابتدای هفتم هجری مورد مطالعه همهجانبه قرار نگرفته است. پس، نتایج این تحقیق، می-تواند شناخت ما را از میراث شیعه در این قرون افزایش دهد. نتیجه تحقیق نشان می دهد رازی با نگرش فرازمینی به ذکر معجزات در حیات فردی حضرت زهرا(س) بسنده کرد. اما نگرش زمینی و مادی در توصیف او از زندگانی سیاسی حضرت فاطمه(ع) غلبه داشت. مشکله اصلی رازی در ترسیم حیات سیاسی فاطمه زهرا(س)، رفع ابهامات و بطلان استدلال های مدعیان فرق درخصوص فدک از طریق کاربست روش های کلامی، فقهی، حدیثی و به ویژه تاریخی بود.

کلیدواژه ها:

حضرت زهرا (س) ، محمد بن حسین رازی ، نزهه الکرام ، حیات سیاسی ، فدک