بررسی زمین شیمی توده سینیتی آرش در ایران مرکزی، با نگاهی ویژه به متاسوماتیسم قلیایی

توده سینیتی آرش در ایران مرکزی و در ایالت فلززایی بافق قرار دارد و در مجموعه های رسوبی و آتشفشانی پرکامبرین- کامبرین نفوذ کرده است. پراکندگی کانیها و همچنین اندازه دانه ها در این توده یکنواخت نبوده و از حاشیه به مرکز توده تغییر می کند. تاثیر فشارهای زمین ساختی، وجود بافتهای غیرعادی در پلاژیوکلازها و ایجاد بافتهای متاسوماتیک همگی بیانگر تاثیر گسترده فرایند متاسوماتیسم بر روی این توده است. بررسی عناصر بر اساس معادله تعادل جرم در توده سینیتی آرش نشان داد که عملکرد فرآیند متاسوماتیسم قلیایی سبب افزایش مقدار Al۲O۳، K۲O ( به همراه Rb) در این توده و در مقابل، کاهش Fe۲O۳، CaO و Na۲O به همراه Ba و Sr شده است. در این فرایند، با کاسته شدن کاتیونهای متحرک، مقدار Zr و Nb به طور نسبی زیاد می شود. کاهش منظم Zr و Nb به همراه افزایش مقدار SiO۲ که از شاخصهای تفریق کلسیمی- قلیایی است، در توده سینیتی آرش ملاحظه می شود.  رفتار هماهنگی بین عناصر Y، Th و Nb با تغییرات Zr در توده سینیتی دیده می شود و ثابت بودن نسبت Zr/Nb ، تاثیر آلودگی پوسته و هضم سنگ دیواره را در سنگ زایی این توده به حداقل می رساند و بی هنجاری منفی Nb و Ti در آن، ارتباط با یک رژیم فرورانش را نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

متاسوماتیسم قلیایی ، ایران مرکزی ، سینیت ، اسفوردی