چالش ها و مشکلات اجرای برنامه درسی عدالت محور در دوره ابتدایی

هدف این پژوهش، تحلیل چالش ها و موانع اجرای برنامه درسی عدالت محور در دوره ابتدایی با استفاده از روش سنتز پژوهی کیفی است. جامعه پژوهش شامل ۶۰ مقاله علمی در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ بود که با نمونه گیری هدفمند و بر اساس معیارهای ورود و خروج، ۳۸ مقاله انتخاب شدند. چالش های اجرای این برنامه در پنج اصل کلی دسته بندی می شوند:۱. چالش های ساختاری: نابرابری منطقه ای در دسترسی به امکانات آموزشی (کتابخانه، آزمایشگاه، فناوری) و تمرکزگرایی برنامه درسی که به حذف زبان ها و فرهنگ های محلی منجر شده است. ۲. چالش های فرهنگی- اجتماعی: تداوم کلیشه های جنسیتی در محتوای درسی، مقاومت خانواده ها در برابر تغییرات و نابرابری در مشارکت زنان در سطوح مدیریتی. ۳. چالش های حرفه ای : ضعف آموزش تخصصی معلمان در حوزه عدالت آموزشی و نگرش های قالبی نسبت به دانش آموزان محروم. ۴. چالش های اقتصادی: کاهش بودجه آموزشی در چارچوب سیاست های اقتصاد مقاومتی و هزینه های بالای آموزش مجازی. ۵. چالش های شناختی: نادیده گرفتن تفاوته ای فردی و نیازهای ویژه دانش آموزان در طراحی برنامه درسی. راهکارهای پیشنهادی شامل غیرمتمرکزسازی برنامه درسی با مشارکت مدارس در طراحی محتوای محلی، توانمندسازی معلمان از طریق دوره های آموزشی عدالت محور، تامین منابع مالی هدفمند برای مناطق محروم، و بازنگری در سیاست های جنسیتی مبتنی بر فرهنگ ایرانی-اسلامی است. مشارکت خانواده ها و جامعه محلی، استفاده از فناوری های کم هزینه، و اصلاح نظام ارزیابی آموزشی به عنوان مکمل های ضروری شناسایی شدند. این پژوهش بر ضرورت ترکیب نظریه های انتقادی (مانند نظریه قابلیت، سرمایه اجتماعی، و جنسیتی) برای طراحی الگوی جامع عدالت محور تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی عدالت محور ، دوره ابتدایی ، نابرابری آموزشی ، تمرکززدایی ، توانمندسازی معلمان.