صور خیال ماده ی هوا و مکان کاوی خانه ی درختی در آثار نیما یوشیج بر مبنای فلسفه ی تخیل گاستون باشلار

نظریه ی تخیل ماده ی گاستون باشلار، فیلسوف فرانسوی، یکی از مهم ترین دیدگاه های پدیدارشناسانه معاصر است. باشلار شاعران را بر مبنای غلبه ی یکی از چهار عنصر: هوا، خاک، آب و آتش در صور خیال آنها تحلیل می کند. هر یک از این چهار ماده ویژگی ها و خواص و اثرات خاص خود را دارد که لاجرم آن را بر انگاره ی ادبی مربوط به خود نیز تحمیل می کند. از سوی دیگر، باشلار خانه را به عنوان مرکزی در نظر می گیرد که مایه ی سکنی و درون بودگی آنها می شود. خانه محل تجمع و همگرایی رانه‎های ناخودآگاه هستی در جهان است و بدین معنا مکان کاوی خانه ی خیالی شاعر، روشنگر بوطیقا یا نظام ادبی حاکم بر اندیشه ی اوست. از طریق مکان کاوی و هم چنین بررسی شکل خانه می توان به پستوهای رازآلود ذهن شاعر راه یافت. نیما یوشیج نه تنها یکی از برجسته ترین شاعران ادب فارسی بلکه بنیانگذار شعر نو فارسی و جریان ساز نحله ادبی نو در شعر فارسی است. اهمیت نیما در سیر ادب فارسی به واسطه انقلاب عمیقی است که وی در شیوه ساخت صور خیال در شعر فارسی پدید آورد. ساختار بوطیقای شعر فارسی و البته فرم آن با نیما یوشیج متحول شد و بدین دلیل تحلیل بوطیقای نیما اهمیتی دوچندان می یابد. آشیانه، یک خانه ی هواگون است. بسامد بسیار پدیدارهای طبیعی: درخت، لانه، مرغ، آسمان، کوه و مانند آن در شعر نیما یوشیج نشان می دهد که عنصر غالب بر ذهن و تخیل وی ماده ی هوا است و مقاله حاضر به تحلیل همین عنصر در شعر او می پردازد.

کلیدواژه ها:

تخیل ماده ، خانه هواگون ، عنصر هوا ، گاستون باشلار ، نیما یوشیج