اصطلاح شناسی تدبر در قرآن و مطالعه تطبیقی آن با روش آموزش اکتشافی و متعلم محور

هدف: اصطلاح­شناسی و شناخت ماهیت تدبر، از نگاه قرآن­پژوهان و تبیین روابط آن با اصطلاحات مرتبط و تعیین مرزهای مفهومی آن، یکی از بایسته­های پژوهشی است. این پژوهش، پس از ریشه­شناسی و تبیین معنای لغوی تدبر و بررسی کاربردهای قرآنی آن و بررسی مولفه­های فرایند تدبر از منظر قرآن­پژوهان، ماهیت و چیستی اصطلاح تدبر را تبیین می کند.روش پژوهش: داده های مورد نیاز این پژوهش با استفاده از روش فیش برداری کتابخانه ای جمع آوری شده و سپس با به کارگیری روش منطقی «سبر و تقسیم» مورد مقایسه، تطبیق و استنتاج علمی قرار گرفته است.یافته ها: این جستار نشان می­دهد که تدبر یک روش آموزش همگانی متعلم محور است که امروزه آن را با نام روش فعال آموزشی اکتشافی می­شناسند. اکتشافی بودن تدبر، علاوه بر لذت بخش کردن این فرآیند، ماندگاری آموزش را به همراه داشته و مسیر آن را خوشایند می سازد. متدبر فعالانه به سراغ فهم قرآن می رود و آگاهانه تفهیم خداوند را دریافت می کند. دریافت آگاهانه تفهیم قرآنی همان نقشی است که خداوند برای مخاطبان کلام خود در نظر گرفته است و آنها را بدان امر فرموده است. استفاده از روش تدبری برای دریافت و تفهم متن و موضوعات قرآنی، ضمن استناد دقیق، به خاطر فعال نگه داشتن متدبر در تمام مراحل تدبر، باعث نشاط او در این فرآیند می شود. با توجه به همگانی بودن تدبر، این روش در بین علاقه مندان به فهم قرآنی با اقبال مواجه شده است.نتیجه گیری: بررسی و اجرای مراحل دو نمونه تدبر قرآنی، انطباق کامل فرایند تدبر با مراحل آموزش اکتشافی در روش استقرایی، حل مساله و قصه­گویی را نشان می­دهد.

کلیدواژه ها:

قرآن ، اصطلاح شناسی تدبر ، روش آموزش اکتشافی ، استقرایی ، حل مساله ، قصه گویی