نقد سندی و متنی حکایت «خدو انداختن خصم بر امیر المومنین(ع)

حکایت خدو انداختن خصم و کشته شدنش به دست امیر المومنین(ع)، یکی از حکایات مشهور در میان عموم مردم است که از آن به عنوان نمونه ای از فتوت و مردانگی حضرت در برخورد با دشمنان یاد می شود. این حکایت که در مثنوی مولوی نیز از آن یاد شده، اگرچه در ظاهر امر یک منقبت و فضیلت برای امام محسوب شده است؛ اما از حیث سندی و محتوایی در برخی جزئیات و به ویژه، اوج آن که مربوط به انداختن آب دهان بر روی امیر المومنین(ع) است، دچار ایرادات و اشکالات مهمی است. ایراداتی از جمله: نقص سند ومشخص نبودن ماخذ اصلی این واقعه، اختلاف در نقل ها و مبهم بودن آنها، گرایش صوفیانه و اعتقادات غیرشیعی مولوی و نمود آن در نقل این واقعه، عدم اشاره به این واقعه در کتب معتبر روایی، شاعرانه و ادیبانه بودن متن، و همچنین، تعارض با برخی صفات امامان معصوم(ع) مطابق با احادیث شیعه که ایشان را از هرگونه غلبه هوای نفس مبرا می داند، تردیدهای جدی در صحت وقوع این بخش از حکایت ایجاد می کند. در این نوشتار با بهره گیری از منابع سیره، تاریخ و جوامع روایی، ضمن بررسی سند حکایت مشخص شد، اگر چه کلیت این حکایت ساختگی نیست؛ اما پاره ای از جزئیات آن باطل و فاقد مبنایی اعتقادی و معرفتی است و نمی توان بدان التفات نمود.

کلیدواژه ها:

امام علی(ع) ، جنگ خندق ، عمرو بن عبدود ، خدو انداختن خصم بر امیر المومنین(ع) ، مثنوی معنوی ، نقد سندی متنی