مفهوم شناسی واژه «رشد» از منظر صحیفه سجادیه

هدف: از آن جا که رشد هدف متعالی حیات انسان است، دستیابی به الگوی اسلامی آن از اهداف خاص جوامع و علوم انسانی – اسلامی است. بررسی مفهوم واژه رشد  و مشتقات آن در نیایش های صحیفه سجادیه خود بخشی از رهیابی به الگوی اسلامی رشد و تعالی انسان است، ازاین رو، هدف این مقاله پی بردن به مولفه های معنای واژه رشد در این کتاب است.روش پژوهش: در این تحقیق از روش توصیف، تجزیه و تحلیل معنایی واژه رشد و مشتقات آن، به کمک فیش­های تهیه شده از متن فرازهای دعایی و شروح آنها و نیز شیوه دستیابی به رابطه معناداری واژه­ها در فقره دعایی از طریق ملازم، مترادف و جانشینی در دستور زبان عربی استفاده شده است. یافته ها: در این پژوهش ارتباط معنایی واژه رشد و مشتقات آن به صورت زیر مشخص شده­است: الف- شاخص­های فردی شامل: ۱- ارتباط انگیزه صحیح و قوی با واژه رشد ۲- ارتباط پیروی از راهنما با واژه رشد ۳- ارتباط تکیه بر قدرت الهی با واژه رشد ۴- ارتباط گزینش طریقت  برحق با واژه رشد ۵- ارتباط هدایت با واژه رشد که به تفصیل و به ارتباط موارد راهبری به راه حق و توکل به خدا و اعتراف به نادانی و اطاعت خداوند اشاره شده­است. ب- شاخص­های اجتماعی شامل: ۱- ارتباط رهبران الهی با واژه رشد ۲- ارتباط آگاه کردن جاهل به احکام  با واژه رشد.نتیجه گیری: تحلیل و بررسی­ها نشان می­دهد که مفهوم واژه «رشد» و مشتقات آن با توجه به شبکه معنایی در ساختار نیایش­های امام سجاد(ع)، همان مفهوم واژه هدایت را تداعی می­کند و هم ارز  با آن است. چنین برداشتی به نظر می­رسد، بی­تاثیر از ملازم و جانشین­های آن در ساختار کلام امام(ع) نباشد و هدایت یکی از مصادیق رشد محسوب می­گردد. طبق ساختار دعایی صحیفه سجادیه، نیت صحیح و قوی، شرح قلب سلیم برای دریافت اهداف دین، راهنمایان کاردان، حرکت در جاده خیر و صلاح به تبعیت از هادیان الهی، هدایت و راهنمایی خداوند، پذیرش ولایت رهبران الهی، همه اجزاء یک طرح کلی خواهند بود که رشد و هدایت انسان را تامین می­کنند.

کلیدواژه ها:

صحیفه سجادیه ، رشد ، هدایت ، نیایش ، معناشناسی ، تحلیل مفهومی