ارزیابی مدلSEBS در تخمین تبخیر و تعرق واقعی با تاکید بر مدیریت پایدار منابع آب دشت چنداب تهران

مدیریت منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک همواره به دلیل بارندگی محدود و افزایش تقاضا برای آب با چالش های اساسی مواجه بوده است. در این مناطق، برآورد دقیق تبخیر و تعرق واقعی (ETa) نقش حیاتی در برنامه ریزی و مدیریت بهینه منابع آب، تخصیص آب در بخش های مختلف و مقابله با خشکسالی ایفا می کند. هدف اصلی این پژوهش، کالیبراسیون و اعتبارسنجی مدل SEBS برای برآورد تبخیر و تعرق واقعی در دشت چنداب تهران و بررسی تاثیر پخش سیلاب بر توزیع مکانی تبخیر و تعرق است. مدل SEBS که بر اساس توازن انرژی سطح عمل می کند، از داده های ماهواره ای و هواشناسی برای محاسبه شار گرمای محسوس، گرمای نهان، شار گرمای خاک و تابش خالص بهره می برد. در این پژوهش از تصاویر ماهواره ای Landsat ۸ و داده های هواشناسی مانند دما، رطوبت، سرعت باد و تابش خورشیدی، به همراه داده های رطوبت خاک از ایستگاه های زمینی استفاده شده است. برای کالیبراسیون مدل، از الگوریتم ژنتیک بهره گرفته شد تا تطابق بین خروجی مدل و داده های زمینی به حداکثر برسد. نتایج نشان داد که مدل SEBS پس از کالیبراسیون دقیق، توانایی بالایی در برآورد تبخیر و تعرق واقعی دارد. همچنین مقایسه بین نواحی تحت تاثیر پخش سیلاب و نواحی شاهد نشان داد که پخش سیلاب به طور میانگین باعث کاهش ۱۵ درصدی تبخیر و تعرق واقعی می شود. این کاهش به دلیل افزایش رطوبت خاک، بهبود وضعیت فیزیولوژیکی گیاهان و کاهش تنش آبی حاصل شده است. یافته ها نشان می دهد که پخش سیلاب می تواند راهکاری موثر برای افزایش ذخایر آب زیرزمینی، حفظ رطوبت خاک و ارتقای پایداری زیست محیطی در مناطق خشک و نیمه خشک باشد.

کلیدواژه ها:

Water Resources Management ، Remote Sensing ، Evapotranspiration (ET) ، Hydrological Balance ، مدیریت منابع آب ، سنجش از دور ، تبخیر و تعرق ، بیلان آبی.