بررسی فقهی- حقوقی مالکیت داده های شخصی در فضای مجازی و اینترنت اشیا

در عصر حاضر، داده های شخصی به یکی از ارزشمندترین دارایی های افراد بدل شده اند؛ دارایی هایی که در بستر فضای مجازی و فناوری هایی مانند اینترنت اشیا، به صورت مستمر تولید، ذخیره و پردازش می شوند. پرسش اساسی این است که آیا داده های شخصی می توانند موضوع مالکیت قرار گیرند؟ در این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی، تلاش شده تا مفهوم مالکیت داده های شخصی از منظر فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران بررسی شود. با تکیه بر قواعدی چون تسلیط، لاضرر، احترام مال غیر و ضمان ید، می توان پشتوانه ای فقهی برای شناسایی این نوع مالکیت ارائه داد. از سوی دیگر، در نظام حقوقی ایران علی رغم نبود قانون مستقل، مقررات پراکنده ای به حمایت از داده های شخصی اشاره دارند. تحلیل تطبیقی با نظام های پیشرفته نشان می دهد که حقوق داده به مثابه یک حق نوپدید، در حال تثبیت است. در پایان، راهکارهایی برای توسعه این مفهوم در نظام حقوقی ایران پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

مالکیت داده ، داده های شخصی ، فقه امامیه ، حریم خصوصی ، فضای مجازی ، اینترنت اشیا ، GDPR.