بررسی مولفه های فضایی و فرهنگی موثر بر ارتقاء حس تعلق به مکان در خانه های سنتی مرکزی ایران مطالعه موردی :بافت تاریخی یزد

حس تعلق به مکان، به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در روان شناسی محیطی و طراحی معماری، نقش کلیدی در شکل گیری ارتباط انسان با فضاهای سکونتی دارد. این مقاله با هدف شناسایی مولفه های فضایی و فرهنگی موثر بر ارتقاء حس تعلق به مکان، به مطالعه موردی خانه های سنتی در بافت تاریخی یزد و کاشان می پردازد. روش تحقیق کیفی و ترکیبی بوده و از ابزارهایی چون مشاهده میدانی، تحلیل محتوای اسنادی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ساکنان قدیمی بهره گرفته شده است. یافته ها نشان می دهد که طراحی درون گرای خانه ها، وجود حیاط مرکزی به عنوان فضای هسته ای تعاملات اجتماعی، استفاده از مصالح بومی، سلسله مراتب فضایی شفاف، و حضور نمادهای فرهنگی در فضا، از مهم ترین عوامل تقویت حس تعلق به مکان در این خانه ها بوده اند. همچنین، تجربه زیسته و خاطرات مشترک ساکنان در طول نسل ها، این فضاها را به مکان هایی معنادار و هویت مند تبدیل کرده است. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان الگویی ارزشمند برای طراحی سکونتگاه های معاصر با رویکرد انسانی و زمینه گرا مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حس تعلق به مکان ، خانه سنتی ، معماری ایرانی ، یزد ، کاشان ، عوامل فضایی و فرهنگی