مطالعه و بررسی تاریخ تحولات صنعت و تجارت در دوره قاجار موردی: شهر تبریز

به دنبال انقلاب صنعتی و شکل گیری نظام نوین تجاری، از قرن ۱۹م کشور ایران توسعه نیافته به دلیل موقعیت استراتژیک و اهداف اقتصادی مورد توجه قدرت های استعماری قرار گرفت. نخستین جرقه های تفکر در علل ترقی غرب و نیز توسعه نیافتگی ایران با شکست ایرانیان از روسیه در ذهن عباس میرزا رقم خورد و تا دوره پهلوی ادامه یافت. هدف از این مطالعه و بررسی تاریخ تحولات صنعت و تجارت در دوره قاجار مطالعه موردی: شهر تبریز بود. روش پژوهش به صورت کتابخانه و اسنادی و روند ان به صورت توصیفی – تحلیلی بود. در در این راستا، ابتدا تحولات تجربی و سپس تحولات نظری مرتبط با تحولات صنعت و تجارت در دوره قاجار مرور شد. نتایج به دست آمده نشان داد که اگرچه در دوره قاجار در تبریز از لحاظ نظری تحول خاصی در صنعت و توسعه صنعتی رخ نداده بود، اما از شروع قرن سیزدهم، از لحاظ تجربی تحولات گسترده ای در توسعه صنعت و تجارت در این دوره پدیدار شد. اگرچه ایران جزء کشورهای پیش رو در تدوین برنامه های توسعه صنعتی بوده است، اما کمبود پیش نیازهای نهادی تحولات صنعت و تجارت در ابتدای شکل گیری چنین فرایندی از یک سو و سیطره بیش از حد دولت و سایر دولت های خارجی بر صنایع در طی تاریخ از سوی دیگر سبب شده بود تا در مجموع، فرهنگ صنعتی تبریز تکوین نیابد و محیط نهادی مرتبط با صنعت دچار هرج و مرج بسیار شود.

کلیدواژه ها:

تاریخ صنعت ، تجارت ، قاجار ، تبریز