بررسی جایگاه اصل برائت در حدود و تعزیر و تفاوت های آن در دیدگاه فریقین

اصل برائت یکی از اصول بنیادین فقه جزایی اسلام است که بر بی گناهی ذاتی افراد تا زمان اثبات جرم با ادله معتبر تاکید دارد. این اصل، هم در جرائم حدی و هم در تعزیرات جاری است اما قلمرو و آثار آن در هر یک متفاوت است. در حدود، به دلیل شدت مجازات و حق الله بودن، اصل برائت با قوت بیشتری اعمال می شود و هرگونه شبهه معتبر موجب سقوط حد می گردد؛ این امر با استناد به آیات، روایات و قاعده «ادرءوا الحدود بالشبهات» مورد تاکید قرار گرفته است. در تعزیرات، به علت انعطاف پذیری و مصلحت محور بودن مجازات ها، اصل برائت با موانع کمتری مواجه است و حتی ظن معتبر نیز می تواند برای اثبات جرم کفایت کند، اما وجود شبهه معمولا موجب تخفیف مجازات می شود نه سقوط کامل آن. دیدگاه فقهای امامیه و اهل سنت در اصل برائت و دامنه شمول شبهه دارای تفاوت هایی است؛ امامیه دایره شبهه و سقوط حد را وسیع تر می دانند. عدم رعایت اصل برائت در مجازات های حدی، پیامدهای سنگین شرعی و حقوقی به دنبال دارد و موجب نقض عدالت کیفری و سلب اعتماد عمومی خواهد شد. بنابراین، رعایت اصل برائت و قاعده درء، شرط تحقق عدالت و حفظ کرامت انسانی در نظام کیفری اسلام است.

کلیدواژه ها:

برائت ، حدود ، تعزیرات ، شبهه ، عدالت.