تحلیل اثرات تورم خوراک و یوتیلیتی بر توسعه صنعت پتروشیمی ایران با استفاده از رویکرد پویایی سیستم

هدف: صنعت پتروشیمی ایران به عنوان یکی از اصلی ترین صنایع ارزآور کشور، نقش کلیدی در ایجاد اشتغال، کاهش اثرات تحریم و جلوگیری از خام فروشی ایفا می کند. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل موثر در توسعه صنعت پتروشیمی، با در نظر گرفتن ساختارهای بودجه ریزی و مدل سازی جامع پویای سیستمی این صنعت شامل صادرات نفت خام و گاز طبیعی، صندوق توسعه ملی، صندوق نفت و گاز، تولید و فروش صنعت پتروشیمی، به منظور شناسایی تاثیر تورم بر خوراک و یوتیلیتی تدوین شده است.روش شناسی پژوهش: این تحقیق با رویکرد پویایی شناسی سیستم ها به مدل سازی شکل گیری بودجه در توسعه ظرفیت صنعت پتروشیمی با استفاده از مدل های علی و شبیه سازی مدل های جریان-انباشت در نرم افزار ونسیم صورت پذیرفته است. این مدل سازی با در نظر گرفتن ساختارهای تخصیص بودجه به طرح ها و مجتمع های پتروشیمی که قابلیت تولید محصولات را دارند و با جمع آوری و پالایش بیش از ۴۵۰ هزار داده مربوط به تولید و فروش کل صنعت پتروشیمی کشور در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ انجام شده است.یافته ها: نتایج مدل سازی با دقت بسیار خوبی به نتایج تجربی نزدیک بوده و نشان می دهد که تولیدات نهایی پتروشیمی ایران از ۲۸.۷ میلیون تن در سال ۱۳۹۰ به ۵۲ میلیون تن در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است. همچنین ظرفیت اسمی مجتمع ها از ۵۴.۱ میلیون تن به ۹۰.۲ میلیون تن رسیده است. با فرض افزایش سالانه %۱ تا %۱۰ قیمت خوراک و یوتیلیتی (تورم)، هزینه های صنعت پتروشیمی ۲.۹ میلیارد دلار افزایش یافته است؛ اما به دلیل افزایش %۷۶ ظرفیت تولید، درآمد خالص صنعت در حدود ۲۶ میلیارد دلار باقی مانده است.اصالت/ارزش افزوده علمی: این پژوهش با استفاده از مدل سازی پویای سیستمی، ساختاری جامع و قابل اتکا برای تحلیل و برنامه ریزی جهت توسعه ظرفیت تولید صنعت پتروشیمی ارایه می دهد. همچنین، در این مدل سازی نقش تخصیص بهینه بودجه و تاثیر افزایش هزینه ها بر تولید و درآمد این صنعت به صورت کمی تبیین شده و تاثیر هر یک از عوامل موثر بر تولید محصولات پتروشیمی، ازجمله اثرات تورم بر خوراک و یوتیلیتی و افزایش درصد تورم، موردبررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

صنعت پتروشیمی ایران ، پویایی شناسی سیستم ، تولید و توسعه ، تورم خوراک و یوتیلیتی