موانع تحقق اهداف تربیتی سند تحول بنیادین

موانع تحقق اهداف تربیتی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران، به عنوان یکی از مهم ترین دغدغه های نظام تعلیم و تربیت کشور، مورد توجه جدی صاحب نظران و سیاست گذاران آموزشی قرار گرفته است. سند تحول بنیادین با هدف ایجاد تحولی اساسی در نظام آموزشی، چهارچوبی جامع برای دستیابی به تربیت تمام ساحتی و رشد متوازن ابعاد مختلف شخصیت دانش آموزان ارائه می دهد. با وجود ظرفیت های موجود در این سند، تحقق کامل اهداف تربیتی آن با چالش ها و موانع متعدد مواجه است. این موانع را می توان در چند محور اصلی بررسی کرد:یک) موانع ساختاری و مدیریتی که شامل تمرکزگرایی، نبود سیاست گذاری یکپارچه، عدم کفایت منابع مالی و انسانی، ضعف نظام ارزشیابی و نظارت بر عملکرد مدارس و همچنین نبود برنامه عملیاتی منسجم برای پیاده سازی اهداف تربیتی می شود.دو) موانع فرهنگی و اجتماعی که عبارت اند از مقاومت خانواده ها و جامعه نسبت به تغییر رویکردهای تربیتی، ضعف فرهنگ مشارکت و تعامل بین مدرسه، خانه و جامعه، گرایش به کنکور و آموزش تک بعدی، و کم رنگ بودن نقش رسانه ها و نهادهای مکمل در تربیت دانش آموزان.سه) موانع مرتبط با معلمان، مربیان و مدیران که مهم ترین آن ها عدم آشنایی کامل بدنه اجرایی با فلسفه و اهداف سند تحول، ضعف صلاحیت های تربیتی و مهارتی، کمبود انگیزه و علاقه، نبود آموزش های ضمن خدمت موثر و ضعف حمایت های حرفه ای و روانی از معلمان و مربیان می باشد.چهار) موانع مرتبط با محتوای آموزشی که شامل سنتی بودن محتوای کتب درسی، عدم روزآمدی و تناسب محتوا با نیازهای اجتماعی و فردی دانش آموزان، غلبه محتوای دانشی بر رویکردهای تربیت محور و کم توجهی به شایستگی های پایه، اجتماعی و اخلاقی است.پنج) موانع زیرساختی و فناورانه که با کمبود فضاها و تجهیزات مناسب، دسترسی نابرابر به فناوری های نوین آموزشی، و محدودیت زیرساخت های ارتباطی و اطلاع رسانی بروز می یابد.نتایج بررسی ها نشان می دهد که برای تحقق اهداف تربیتی سند تحول بنیادین، ضروری است سیاست گذاران ضمن شناسایی دقیق این موانع و آسیب ها، راهکارهای عملیاتی برای رفع آن ها ارائه دهند؛ از جمله آموزش و توانمندسازی تخصصی معلمان، تولید محتوای تربیت محور، ارتقای تعامل مدرسه و جامعه، تقویت مشارکت نهادهای مکمل، و توسعه زیرساخت های مورد نیاز. بی توجهی به این موانع، روند تحقق هدف «تربیت انسان تراز انقلاب اسلامی» و ساختن نسلی متخلق، خلاق و مسئولیت پذیر را به تاخیر می اندازد. بنابراین، عزم جدی و نگاه چندبعدی همه ارکان نظام آموزشی و مشارکت نهادهای مختلف اجتماعی جهت تحقق اهداف تربیتی سند تحول، ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

کلیدواژه ها:

سند ، تحول بنیادین ، تربیتی ، تحقق ، اهداف