تاثیر الگو های فرهنگی مختلف بر زندگی دانش آموزان

الگوهای فرهنگی، به مجموعه ای از باورها، ارزش ها، هنجارها، رفتارها و نمادهایی گفته می شود که در یک جامعه شکل گرفته و منتقل می شود و نقش عمده ای در تعریف هویت فردی و جمعی ایفا می کند. تاثیر این الگوها در زندگی دانش آموزان عمیق، چندبعدی و در سطوح مختلف روان شناختی، تربیتی، اجتماعی و تحصیلی قابل مشاهده است. دانش آموزان هر جامعه، از نخستین سال های زندگی تا پایان دوران تحصیل، به طور نظام مند تحت تاثیر نظام فرهنگی حاکم و تعامل با الگوهای فرهنگی متنوع—اعم از خانواده، مدرسه، رسانه ها، همسالان و حتی فرهنگ های فراملی—قرار می گیرند.در وهله نخست، الگوهای فرهنگی ساختار انتظارات جامعه از دانش آموزان را تعیین می کنند و در شکل گیری خودپنداره، احساس هویت، اعتماد به نفس، و مهارت های اجتماعی آنان نقش بسزایی دارند. برای مثال، فرهنگ هایی که تاکید زیادی بر اطاعت از مراجع قدرت و حفظ انسجام جمعی دارند، غالبا دانش آموزانی پرورش می دهند که پیروی از قوانین و هنجارهای مدرسه برایشان ارزشمندتر از ابراز وجود فردی و خلاقیت است. در مقابل، در جوامعی که ارزش استقلال، پرسشگری و نوآوری پررنگ تر است، رشد تفکر انتقادی، مسئولیت پذیری فردی و جرئت ابراز آزادی رای میان دانش آموزان رایج تر می شود.افزون بر این، الگوهای فرهنگی در نگرش دانش آموزان نسبت به آموزش، نحوه یادگیری، تعامل با معلمان و همسالان، و نوع مواجهه آنها با موفقیت و شکست academically تاثیر گذارند. برای مثال، برخی فرهنگ ها ممکن است موفقیت تحصیلی را در گرو کنکور و نمره بالای دروس حفظی قلمداد کنند، در حالی که در برخی دیگر مهارت های زندگی، توانایی حل مسئله، مشارکت اجتماعی و رشد همه جانبه دانش آموزان اهمیت بیشتری دارد. همچنین روابط جنسیتی، نوع انتظارات از دانش آموزان دختر و پسر، و حتی نوع رشته های تحصیلی مورد انتخاب آنان، در چارچوب همین الگوهای فرهنگی تعیین و تقویت می شود.تعدد فرهنگی در مدرسه های امروز، به ویژه در جوامع چندملیتی یا با مهاجرپذیری بالا، فرصت و چالشی جدی پدید می آورد. فرصت از آن جهت که آشنایی، هم نشینی و تعامل با فرهنگ های مختلف موجب گسترش دیدگاه ها، تقویت مدارای فرهنگی و شکل گیری هویت باز و چندلایه در دانش آموزان می گردد. چالش نیز از آن جهت است که تضاد ارزش ها، تفاوت های زبانی، سبک های متفاوت فرزندپروری، و تنش های اجتماعی گاه موجب سردرگمی هویتی، تعارضات بین فردی، یا کاهش مشارکت و پیشرفت تحصیلی خواهد شد.علاوه بر آن، رسانه های جمعی و فضای مجازی به عنوان حامل فرهنگ های فراگیر (فرهنگ های غالب جهانی یا ساب فرهنگ ها) به شدت سبک زندگی، مدل های ذهنی و حتی آرمان های شخصی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار داده اند و ممکن است شکاف یا همگرایی میان الگوهای سنتی و مدرن ایجاد نمایند؛ که پیامدهای آن در شکل پوشش، زبان، نحوه تفریح، سبک آموزشی و حتی الگوهای رفتاری در مواجهه با تغییرات مشاهده می شود.در نهایت، نقش معلمان و سیاست گذاران آموزشی در جهت دهی، هدایت، و خلق تعادل میان الگوهای فرهنگی موجود و مورد انتظار بنیادین است. مدارس موفق، آن هایی هستند که ضمن احترام به تنوع فرهنگی، مناسبات باز، مشارکتی و عدالت مدار را جایگزین رویکردهای تک بعدی می کنند و دانش آموزان را برای زیست خلاقانه، انتقادی و مسئولانه در جامعه جهانی آماده می سازند.جمع بندی اینکه الگوهای فرهنگی با تاثیرگذاری بر اهداف، نگرش ها، رفتارها و روابط دانش آموزان، نقش زیرساختی و تعیین کننده ای در پرورش نسلی خلاق، مشارکت جو، منتقد و متعهد دارند. واکاوی و مدیریت این الگوها، نه تنها بستری برای دستیابی به عدالت آموزشی و اجتماعی فراهم می آورد، بلکه زیربنای توسعه سرمایه انسانی و فرهنگی در سطح ملی و جهانی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ، الگوی فرهنگی ، دانش آموزان ، زندگی