بررسی عملکرد و شاخص های رشد لوبیاسبز (Phaseolus vulgaris L.) و سیاه دانه (Nigella sativa L.) در سیستم کشت مخلوط جایگزینی

کشت مخلوط گیاه دارویی سیاه دانه  (Nigella sativa L.)با حبوبات به سبب اختلاف مورفولوژیک و تثبیت بیولوژیکی آن ها می تواند گامی در جهت پایداری در کشاورزی باشد. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی و مقایسه عملکرد محصول و شاخص های رشدی لوبیاسبز (Phaseolus vulgaris L.) و سیاه دانه در کشت های خالص و نسبت های مخلوط جایگزینی بود. بدین منظور، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل در سال زراعی ۹۸-۱۳۹۷ در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. تیمارها شامل کشت مخلوط جایگزینی با نسبت: ۲۵ درصد لوبیاسبز + ۷۵ درصد سیاه دانه (P۱N۳)، ۵۰ درصد لوبیاسبز + ۵۰ درصد سیاه دانه (P۲N۲)، ۷۵ درصد لوبیاسبز + ۲۵ درصد سیاه دانه (P۳N۱)، کشت های خالص لوبیاسبز (P) و سیاه دانه (N) بود. سطح برگ نمونه ها به روش وزنی و با استفاده از دستگاه سطح برگ سنج (به صورت تخریبی) و ترازوی دیجیتال آزمایشگاهی انجام شد. بیشترین شاخص سطح برگ از کشت خالص لوبیاسبز و سیاهدانه به ترتیب ۵۳/۳ و ۵/۰به دست آمد و کمترین میزان آن در لوبیاسبز مربوط به تیمار کشت مخلوطP۲N۲  (۱۴/۱) و در سیاهدانه نیز کمترین مقدار مربوط به تیمارP۳N۱  (۲/۰) بود. همچنین تجمع ماده خشک در کشت خالص لوبیاسبز ۳۴/۹۷۳ گرم در مترمربع و در کشت خالص سیاه دانه ۵۵/۳۳۹ گرم در مترمربع و کمترین تجمع ماده خشک لوبیاسبز در تیمار P۱N۳ (۲۵/۱۶۴ گرم در مترمربع) و در سیاه دانه در تیمارP۳N۱  (۱۸/۹۱ گرم در مترمربع) حاصل شد. بیشترین میزان رشد لوبیاسبز و سیاه دانه در کشت خالص آن ها به ترتیب ۸۳/۱۰و ۷۱/۲۵ گرم در مترمربع در روز بود که ۷۳ و ۸۲ روز پس از ظهور بود. بالاترین عملکرد محصول لوبیاسبز و سیاه دانه به ترتیب در تیمارهای P۳N۱ و P۲N۲ به دست آمد. مقدار نسبت برابری زمین برای تیمارهای P۲N۲ و P۳N۱ بالاتر از یک بود. با توجه به نتایج به دست آمده از این آزمایش، تیمار P۲N۲ نسبت به سایر تیمارها از نظر اقتصادی و اکولوژیک سودمندتر بود.

کلیدواژه ها:

سرعت آسیمیلاسیون ، سرعت رشد محصول ، شاخص های فیزیولوژیک رشد ، گیاه دارویی