بررسی اثربخشی روش تدریس مشارکتی بر انگیزه تحصیلی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان

در دنیای پرشتاب و در حال تغییر امروز، نظام های آموزشی بیش از هر زمان دیگری با چالش ها و انتظارات گوناگون مواجه اند؛ چالش هایی که نه تنها بر شیوه های آموزش و یادگیری تاثیر گذاشته اند، بلکه ماهیت ارتباط میان معلم و دانش آموز، اهداف آموزشی و حتی نگرش به یادگیری را نیز دگرگون ساخته اند. یکی از مهم ترین دغدغه های نظام آموزشی در قرن بیست و یکم، افزایش انگیزه تحصیلی دانش آموزان و ارتقای کیفیت عملکرد تحصیلی آنان است. در این میان، توجه به روش های نوین تدریس که بتوانند یادگیری را از حالت منفعل به فرآیندی فعال، پویا، لذت بخش و هدفمند تبدیل کنند، از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در این راستا، روش تدریس مشارکتی به عنوان یکی از رویکردهای اثربخش و دانش آموزمحور، توانسته است توجه بسیاری از صاحب نظران تعلیم و تربیت را به خود جلب نماید. روش تدریس مشارکتی، برخاسته از نظریات یادگیری اجتماعی و سازنده گرایی است و بر مبنای تعامل، هم فکری، مسئولیت پذیری گروهی و مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری طراحی شده است. این روش، دانش آموزان را از حالت دریافت کننده صرف اطلاعات خارج کرده و آنان را به کنش گران فعال در جریان یادگیری تبدیل می سازد. در تدریس مشارکتی، یادگیری نه یک فعالیت فردی، بلکه یک فرآیند گروهی و اجتماعی است که در آن افراد از طریق گفت وگو، حل مسئله مشترک، تبادل ایده ها و حمایت متقابل به کسب دانش، مهارت و نگرش های جدید دست می یابند. همین تعامل و فعالیت گروهی موجب می شود تا حس تعلق، انگیزش درونی، اعتماد به نفس، مهارت های ارتباطی و روحیه مسئولیت پذیری در دانش آموزان رشد یافته و در نتیجه آن، سطح یادگیری و عملکرد تحصیلی آنان نیز بهبود یابد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی اثربخشی روش تدریس مشارکتی بر انگیزه تحصیلی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که روش های مشارکتی تدریس، تاثیر مثبت و معناداری بر انگیزه تحصیلی دانش آموزان و پیشرفت تحصیلی در دروس گوناگون دارند. این روش ها با ایجاد فضایی حمایتی، آزاد، خلاق و متکی بر هم فکری، زمینه را برای مشارکت فعال همه دانش آموزان با سطوح مختلف توانایی فراهم می کنند و از این طریق، شکاف های یادگیری و افت تحصیلی را کاهش می دهند. همچنین با فراهم کردن امکان بیان نظرات، تفکر انتقادی، احترام به دیدگاه دیگران و کار گروهی، مهارت های لازم برای زندگی فردی و اجتماعی آینده دانش آموزان را نیز پرورش می دهند.

کلیدواژه ها:

روش تدریس ، مشارکتی ، عملکرد تحصیلی ، انگیزه تحصیلی ، دانش آموزان