نقش ساختاردهی گفت وگوهای کلاسی در پرورش تفکر فلسفی در دانش آموزان دوره متوسطه

در نظام آموزشی امروز، گفت وگو در کلاس درس می تواند فراتر از یک تکنیک تدریس، نقش یک ابزار تربیتی بنیادین را ایفا کند. اگر این گفت وگو به درستی طراحی و هدایت شود، قادر خواهد بود فرایند یادگیری را از مسیر انتقال دانش، به سوی مشارکت، تامل و اندیشیدن فعال سوق دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ساختاردهی گفت وگوهای کلاسی توسط دبیران دوره متوسطه در پرورش تفکر فلسفی دانش آموزان انجام شده است.روش پژوهش کیفی و مبتنی بر پدیدارشناسی تفسیری بوده است. مشارکت کنندگان شامل ۱۰ دبیر از رشته های علوم انسانی، ادبیات فارسی و مطالعات اجتماعی در پایه های دهم تا دوازدهم بودند که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها نشان دادند که معلمان از راهبردهایی چون طرح پرسش های باز، زمان بندی تاملی، ارجاع به دیدگاه هم سالان و چرخش نقش سخن گو استفاده می کنند. این راهبردها به ایجاد گفت وگوهایی منجر شده که مولفه های اصلی تفکر فلسفی مانند پرسش گری، استدلال، بازاندیشی و همدلی را در دانش آموزان تقویت کرده اند. با این حال، موانعی چون ساختار خشک برنامه درسی، فشار زمانی، و ارزشیابی کمی مانع گسترش این رویکرد در سطح وسیع می شود.نتایج پژوهش نشان می دهد که گفت وگوی کلاسی هدفمند، نه تنها به بهبود کیفیت یادگیری، بلکه به رشد عقلانی، اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان نیز منتهی می شود. این یافته ها ضرورت تحول در نگاه نظام آموزشی به نقش گفت وگو در کلاس و جایگاه معلم در تربیت ذهن متفکر را برجسته می سازد.

کلیدواژه ها:

گفت وگوی کلاسی ، تفکر فلسفی ، ساختاردهی آموزشی ، آموزش متوسطه ، پرسش گری ، تعلیم و تربیت انتقادی