تحلیل محتوای کتاب های درسی ابتدایی بر اساس مولفه های سواد رسانه ای

با گسترش رسانه ها و تاثیر روزافزون آن ها بر شیوه های زیست و یادگیری کودکان، لزوم آموزش سواد رسانه ای در نظام تعلیم و تربیت رسمی بیش از پیش احساس می شود. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی بر اساس مولفه های سواد رسانه ای انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد قیاسی است. جامعه پژوهش شامل کتاب های درسی فارسی و مطالعات اجتماعی پایه های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ است. ابزار گردآوری داده ها، سیاهه تحلیل مبتنی بر مولفه های پنج گانه سواد رسانه ای (دسترسی، تحلیل، ارزیابی، تولید و اخلاق رسانه ای) می باشد. یافته های پژوهش نشان داد که مولفه های «دسترسی» و «تحلیل پیام ها» در برخی متون و فعالیت ها بازتاب یافته اند، اما مولفه های «ارزیابی انتقادی»، «تولید پیام» و «اخلاق رسانه ای» بسیار محدود یا غایب هستند. این نتایج بیانگر آن است که محتوای کتاب های درسی ابتدایی از منظر سواد رسانه ای نیازمند بازنگری اساسی است. به کارگیری مولفه های کامل سواد رسانه ای می تواند به تقویت تفکر نقادانه، مهارت های ارتباطی و مسئولیت پذیری اجتماعی دانش آموزان کمک کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، تحلیل محتوا ، کتاب های درسی ابتدایی ، آموزش رسانه ای ، برنامه درسی پنهان